Tin song ngữ

  1. Tin tức song ngữ Anh-Việt
  2. Thời sự
  3. Xã hội
  4. 40 năm sau khi rút khỏi Sài Gòn: Việt Nam và Hoa Kỳ đã tìm được những điểm chung chiến lược

40 năm sau khi rút khỏi Sài Gòn: Việt Nam và Hoa Kỳ đã tìm được những điểm chung chiến lược

Mức nâng cao

40 Years after exit from Saigon: Vietnam and US find strategic common ground

President Barack Obama meets with President Truong Tan Sang of Vietnam in the Oval Office in Washington on July 25, 2013. (Dennis Brack-Pool/Getty Images)

President Barack Obama meets with President Truong Tan Sang of Vietnam in the Oval Office in Washington on July 25, 2013. (Dennis Brack-Pool/Getty Images)

As Vietnam and the United States mark the 40th anniversary of the end of their bitter war on April 30, it's surprising how far the two countries have come in normalizing relations. To be sure, there are still areas where ties could be deepened, particularly in military-to-military interaction.

The United States is held back by concerns about human rights, particularly Hanoi's detention of bloggers, but for Vietnam the worry centers on how giant neighbor China will react.

Vietnam this year seems to have two major priorities in its ties with the United States: Host President Barack Obama in Hanoi and secure a meeting for Communist Party chief Nguyen Phu Trong in the White House. When Washington signaled that Trong would be invited to visit Washington, China sought to preempt the Americans by sending him a last-minute invitation to visit Beijing.

While Beijing feted the Vietnamese party chief in early April, Vietnam welcomed US naval ships for an annual exercise off the coastal city of Danang, as if to signal its intention to balance ties between China and the United States.

A key factor driving Vietnam to bolster its relations with the United States in recent years has been China's increasingly assertive behavior in the disputed South China Sea.

Most recently, China has been changing facts on the water by dredging sand and pumping it onto partially submerged coral reefs, transforming them into new manmade islands in the Spratly Islands, parts of which are also claimed by Vietnam, the Philippines and Malaysia.

China appears to be creating outposts from which it can conduct air and sea patrols 1,000 miles off its southern shore.

In 2009, Chinese ships began harassing PetroVietnam's exploration activities in the South China Sea.

Vietnam's concerns about China's actions in the South China Sea date back to 2009 when Chinese ships began harassing the oil and gas exploration activities of PetroVietnam and its foreign partners off the coast of Vietnam.

Anti-China protests, some violent, erupted in Vietnam in May 2014 after China parked a deep-water oil rig owned by China National Offshore Oil Corp. in disputed waters off the coast of central Vietnam.

Since the United States and Vietnam restored diplomatic ties in 1995, their relations have deepened in almost every area from economic to military relations and political to cultural cooperation.

When Vietnamese president Truong Tan San visited Washington in July 2013, he and Obama announced an agreement to launch a comprehensive partnership, signaling a decision by both governments to boost strategic ties.

Bilateral economic relations have flourished since 1994 when the United States lifted the embargo against Vietnam. Two-way trade reached $36.3 billion in 2014, up more than tenfold since the two countries signed a bilateral trade agreement 13 years ago.

Vietnam estimates that US companies have invested $11 billion, making the United States the country's seventh largest investor. The biggest US investor is Intel Corp., which built a $1 billion wafer testing plant in Ho Chi Minh City.

The biggest US investor is Intel Corp., which built a $1 billion wafer testing plant in Ho Chi Minh City.

Despite Vietnam's growing trade ties with the rest of the world, China remains the country's top trading partner with two-way trade expected to reach $60 billion this year, almost twice that with the United States. But Vietnam's economic dependence runs even deeper.

The country relies on China for much of its electricity in the northern part of the country, and many of the inputs for its critical exports of garments to the United States and Europe come from China.

To hedge its economic bets, Hanoi is partnering with the United States, Japan and nine other countries in the Trans-Pacific Partnership, the trade agreement known as TPP, which negotiators seek to complete in the coming months.

Vietnam hopes not only that the TPP will help force reforms of its inefficient state-owned enterprises, but also will give its economy alternative markets and decrease its heavy reliance on China.

Vietnam and the United States are also stepping up political and security cooperation. They hold two annual defense dialogues at the vice-ministerial level and work together in such areas as maritime security, military medicine, disaster response, and search and rescue.

Vietnam will receive five to six new patrol vessels from the United States each year over the next several years to boost its maritime domain awareness.

Last October, Washington partially lifted its ban on the sale of weapons to Hanoi, which had been in force since the end of the war, to help Vietnam boost maritime security. Six months later, Hanoi has not ordered any US hardware under the new rules, as it apparently labors to understand the complexities of buying weapons systems from the United States.

Washington would also be interested in increasing naval cooperation beyond one port call with three ships each year, but Vietnam appears reluctant to expand these operations in an effort to avoid irritating China.

At the political level, the US secretary of state and Vietnamese foreign minister meet each year to monitor progress in their comprehensive partnership. The two governments also hold regular discussions on human rights, the biggest obstacle holding the US government back from deepening ties.

Washington's assessment that freedom of religion and expression had improved in recent years made it possible for the administration to make a case to Congress to partially lift the ban on weapons sales.

Educational and cultural cooperation are also increasing between the two nations. Today there are 16,000 Vietnamese students studying in the United States, more than from any other nation in Southeast Asia.

Congress has approved nearly $18 million to establish a private, nonprofit Fulbright University with an independent board of governors in cooperation with the Vietnamese government in an effort to boost country's university education.

The two countries are also tackling the devastating legacies of their long war. Hanoi has long helped Washington look for servicemen still missing in Vietnam, and the United States has begun assisting the Vietnamese search for the remains of their missing.

Washington is also helping clean up dioxin remaining from the use of the Agent Orange defoliant, linked to birth defects and cancer, according to scientists. The United States has spent more than $65 million to clean up the airport in central Vietnam and is beginning work on a former military base just north of Ho Chi Minh City.

The strategic interests of Washington and Hanoi are closely aligned on the South China Sea.

The strategic interests of Washington and Hanoi are closely aligned on the South China Sea. Both call for the preservation of freedom of navigation and support a rules-based, diplomatic approach to resolving the territorial disputes with China. Vietnam welcomes the increased US security presence and intelligence activities in the disputed sea.

China's placement of the oil rig off the coast of Vietnam last year served as a wakeup call for Vietnam's leaders. It helped resolve, at least for now, the debate between those who want to stick with their communist allies in Beijing and those arguing for moving closer to United States as a hedge against China.

Despite the pace of rapprochement between the United States and Vietnam, the Vietnamese have limits on how far they are willing to go in deepening their defense ties with the Americans.

Sharing a long border, 1280 kilometers, and several millennia of history with its giant neighbor, Vietnam—like its Southeast Asian neighbors—is trying to balance relations and avoid having to choose between China and the United States.

Murray Hiebert is senior fellow and deputy director of the Sumitro Chair for Southeast Asian Studies at the Center for Strategic and International Studies (CSIS) in Washington, DC. © 2015 YaleGlobal Online and the MacMillan Center at Yale.

By: Murray Hiebert




40 năm sau khi rút khỏi Sài Gòn: Việt Nam và Hoa Kỳ đã tìm được những điểm chung chiến lược

Tổng thống Mỹ Barack Obama gặp gỡ Chủ tịch Việt Nam Trương Tấn Sang tại Phòng Bầu dục ở Washington, ngày 25 tháng 7 năm 2013. 

Ngày 30 tháng 4, khi Việt Nam và Hoa Kỳ đánh dấu mốc 40 năm kết thúc cuộc chiến tranh khốc liệt, thì việc hai nước đã có những bước tiến xa trong việc bình thường hóa quan hệ là một điều bất ngờ. Chắc hẳn rằng sự gắn kết giữa hai nước có thể sẽ được thắt chặt hơn nữa ở những lĩnh vực khác, đặc biệt là hợp tác về quân đội.

Điều khiến Hoa Kỳ bận tâm là những quan ngại về nhân quyền, cụ thể là việc Hà Nội nhốt giam các blogger, nhưng đối với Việt Nam, mối lo tập trung vào việc liệu người hàng xóm khổng lồ Trung Quốc sẽ phản ứng ra sao.

Năm nay có vẻ như Việt Nam sẽ có hai ưu tiên chính trong việc thắt chặt quan hệ với Hoa Kỳ: đón tiếp Tổng thống Barack Obama ở Hà Nội và đảm bảo cho cuộc gặp gỡ của lãnh đạo Đảng Cộng Sản Nguyễn Phú Trọng tại Nhà Trắng. Khi Washington bày tỏ tín hiệu ông Trọng sẽ được mời đến thăm Washington, Trung Quốc đã tìm cách chặn bước người Mỹ bằng cách gửi cho ông Trọng thiệp mời đến thăm Bắc Kinh vào phút chót.

Trong khi Bắc Kinh chào đón lãnh đạo đảng cộng sản Việt Nam hồi đầu tháng 4, thì Việt Nam lại đang đón chào các chiến hạm hải quân của Hoa Kỳ cho hoạt động tập trận hằng năm ngoài khơi thành phố biển Đà Nẵng, như thể để bày tỏ ý định cân bằng hai mối quan hệ gắn kết với Trung Quốc và với Hoa Kỳ.

Yếu tố then chốt khiến Việt Nam quyết định thắt chặt mối quan hệ với Hoa Kỳ trong những năm vừa qua chính là thái độ ngày càng hung hăng của Trung Quốc ở vùng biển tranh chấp phía Nam Trung Quốc (tên quốc tế của biển Đông Việt Nam).

Gần đây nhất, Trung Quốc đang thay đổi thực trạng trên vùng biển này bằng cách hút cát rồi bơm lên những rặng san hô, biến vùng này thành những hòn đảo nhân tạo mới thuộc quần đảo Spratly (quần đảo Trường Sa), cũng là những quần đảo thuộc tuyên bố chủ quyền của Việt Nam, Philipines và Malaysia.

Có vẻ như Trung Quốc đang tạo ra các tiền đồn để tiến hành tuần tra trên không và trên biển trong phạm vi bán kính 1.000 dặm ngoài khơi bờ biển phía nam nước này.

Năm 2009, tàu của Trung Quốc bắt đầu phá hoại các hoạt động khai thác của công ty PetroVietnam ở vùng biển phía Nam Trung Quốc.

Việt Nam quan ngại về những hành động của Trung Quốc ở vùng biển Nam Trung Quốc từ năm 2009, khi đó tàu của Trung Quốc bắt đầu phá hoại các hoạt động khai thác dầu khí của công ty PetroVietnam và các đối tác nước ngoài ngoài khơi vùng biển Việt Nam.

Những cuộc biểu tình chống Trung Quốc, trong đó một số là mang tính chất bạo lực, đã nổ ra hồi tháng 5 năm 2014 sau khi Trung Quốc dựng dàn khoan dầu thuộc sở hữu của Tổng Công Ty Dầu Khí Hải Dương Trung Quốc ở những vùng nước tranh chấp ngoài khơi bờ biển miền trung Việt Nam .

Kể từ khi Hoa Kỳ và Việt Nam khôi phục quan hệ ngoại giao vào năm 1995, quan hệ của hai nước này ở hầu hết các lĩnh tực từ kinh tế đến quân đội, từ chính trị đến hợp tác văn hóa đã được thắt chặt hơn.

Khi chủ tịch Trương Tấn Sang đến thăm Washington hồi tháng 7 năm 2013, ông và tổng thống Obama đã thông báo cam kết một quan hệ đối tác mang tính toàn diện, thể hiện quyết định đẩy mạnh quan hệ chiến lược của chính phủ hai nước.

Các mối quan hệ kinh tế song phương đã nở rộ từ năm 1994 khi Hoa Kỳ gỡ bỏ lệnh cấm đối với Việt Nam. Thương mại hai chiều đạt 36.3 tỷ đô la vào năm 2014, tăng hơn 10 lần kể từ khi hai nước ký hiệp định thương mại song phương 13 năm trước.

Việt Nam ước tính rằng Hoa Kỳ đã đầu tư 11 tỷ đôla, đưa Hoa Kỳ trở thành nhà đầu tư lớn thứ 7 tại Việt Nam. Nhà đầu tư Hoa Kỳ lớn nhất là Tập đoàn Intel, tập đoàn này đã xây dựng một nhà máy thí nghiệm wafer (tấm bán dẫn) trị gía 1 tỷ đô la ở thành phố Hồ Chí Minh.

Nhà đầu tư Hoa Kỳ lớn nhất là tập đoàn Intel. Tập đoàn này đã xây  một nhà máy thí nghiệm wafer trị giá 1 tỷ đôla ở thành phố Hồ Chí Minh.

Bất chấp việc những mối quan hệ thương mại của Việt Nam với nhiều nước khác trên thế giới đang phát triển, Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại hàng đầu của nước này, trong đó thương mại hai chiều ước sẽ đạt 60 tỷ đôla vào năm nay, gần gấp đôi so với Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc về mặt kinh tế của Việt Nam thậm chí còn sâu đậm hơn. Nước này phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về việc cung cấp điện ở phía Bắc, và phần lớn đầu vào cho các đơn hàng xuất khẩu vải dệt quan trọng sang Hoa Kỳ và Châu Âu là đến từ Trung Quốc.

Để phòng thủ thêm cho nền kinh tế nước mình, Hà Nội đang hợp tác với Hoa Kỳ, Nhật Bản và 9 nước khác thuộc Hiệp Định Kinh Tế Chiến Lược Xuyên Thái Bình Dương, một hiệp định thương mại còn được gọi là TPP mà các bên đang tìm cách hoàn tất trong những tháng sắp tới.

Việt Nam hy vọng TPP sẽ không chỉ giúp đẩy mạnh cải cách các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước đang hoạt động không hiệu quả của nước này mà còn mang đến cho nền kinh tế nước này các thị trường thay thế cũng như làm giảm sự phụ thuộc nặng nề của nước này đối với Trung Quốc.

Việt Nam và Hoa Kỳ cũng đang tăng cường hợp tác chính trị và an ninh. Hai nước này đã tiến hành hai cuộc đối thoại phòng thủ hằng năm ở cấp phó bộ trưởng và cùng nhau làm việc trong các lĩnh vực như an ninh biển, quân y, phản ứng khi có thảm họa, và tìm kiếm – giải cứu.

Trong những năm sắp tới đây, hằng năm Việt Nam sẽ nhận được từ 5 đến 6 tàu tuần tra từ phía Hoa Kỳ nhằm tăng cường ý thức hải phận của nước này.

Tháng 10 năm ngoái, Washington đã gỡ bỏ lệnh cấm đối với việc buôn bán vũ khí cho Hà Nội, vốn đã có hiệu lực từ cuối cuộc chiến, nhằm giúp Việt Nam tăng cường an ninh biển. Sáu tháng sau, Hà Nội vẫn chưa có đơn đặt hàng nào mua vũ khí của Hoa Kỳ theo những quy định mới vì rõ ràng là nước này vẫn đang chậm chạp trong việc hiểu được các sự phức tạp trong việc mua các hệ thống vũ khí từ Hoa Kỳ.

Washington cũng sẽ hứng thú trong việc tăng cường hợp tác hải quân nhiều hơn là chỉ ghé thăm ngắn ngày với 3 con tàu mỗi năm, tuy nhiên Việt Nam có vẻ chần chừ trong việc mở rộng những hợp tác này trong khi đang nỗ lực tránh làm phật lòng Trung Quốc.

Ở cấp độ chính trị, bộ trưởng bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ và Việt Nam hằng năm đều họp mặt để kiểm soát tiến trình hợp tác mang tính toàn diện của hai nước. Cả hai chính phủ cũng thường tổ chức các cuộc đối thoại về nhân quyền, chướng ngại lớn nhất khiến Hoa Kỳ không thắt chặt hơn các mối quan hệ.

Washington đánh giá rằng tự do tôn giáo và ngôn luận trong những năm gần đây đã được cải thiện, điều này giúp cho chính phủ Hoa Kỳ có thể đề nghị Quốc Hội phần nào gỡ bỏ lệnh cấm đối với việc bán vũ khí.

Hợp tác về giáo dục và văn hóa giữa hai nước cũng đang gia tăng. Hiện tại, có 16000 học sinh, sinh viên Việt Nam đang học tại Hoa Kỳ, nhiều hơn so với bất cứ nước nào khác trong khu vực Đông Nam Á.

Quốc Hội đã phê duyệt cho khoản tiền gần 18 triệu đôla để thành lập trường đại học tư nhân phi lợi nhuận Fulbright, trường này có hội đồng quản trị độc lập phối hợp với chính phủ Việt Nam nhằm đẩy mạnh giáo dục đại học cho nước này.

Cả hai nước cũng đang cố gắng giải quyết những hậu quả nguy hiểm còn sót lại từ cuộc chiến tranh lâu dài. Từ lâu Hà Nội đã giúp Washington tìm kiếm những quân nhân vẫn còn đang bị mất tích ở Việt Nam, và Hoa Kỳ đã bắt đầu hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm hài cốt của những người Mỹ mất tích.

Washington cũng đang giúp thu dọn tàn dư dioxin từ việc sử dụng chất độc màu da cam có liên quan đến chứng dị tật bẩm sinh và ung thư, theo các nhà khoa học. Hoa Kỳ đã dành ra hơn 65 triệu đôla để dọn sạch sân bay ở miền trung Việt Nam và đang bắt đầu tiếp công việc này tại một căn cứ quân sự trước kia ở phía bắc thành phố Hồ Chí Minh.

Những quan tâm mang tính chiến lược của Washington và Hà Nội được thực hiện rất đồng bộ với nhau trên vùng biển Nam Trung Quốc.

Những quan tâm mang tính chiến lược của Washington và Hà Nội được tiến hành rất đồng bộ với nhau trên vùng biển Nam Trung Quốc. Cả hai nước đều kêu gọi bảo đảm quyền tự do di chuyển trên biển và ủng hộ, dựa trên cơ sở các quy định, phương pháp ngoại giao để giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc. Việt Nam chào đón sự xuất hiện mang tính bảo đảm an ninh ngày càng tăng của Hoa Kỳ và những hoạt động tình báo ở khu vực vùng biển tranh chấp.

Việc Trung Quốc đặt giàn khoan ngoài khơi bờ biển Việt Nam hồi năm ngoái đóng vai trò như một hồi chuông cảnh giác đối với các lãnh đạo của Việt Nam. Nó đã giúp giải quyết, ít nhất là đối với hiện tại, cuộc chiến giữa những ai muốn bám lấy những đồng minh cộng sản ở Bắc Kinh và những ai muốn kết thân hơn với Hoa Kỳ trong vai trò như một tấm phòng thủ trước Trung Quốc.

Bất kể tốc độ hòa giải giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, người Việt Nam vẫn có những giới hạn đối với việc họ sẽ tiến bao xa trong tiến trình thắt chặt những quan hệ phòng thủ với người Mỹ.

Cùng có chung một đường biên giới dài, 1280 km, và lịch sử hàng ngàn năm sống bên cạnh người hàng xóm khổng lồ, Việt Nam – cũng giống như những hàng xóm Đông Nam Á khác – đang cố gắng cân bằng các mối quan hệ và tránh phải chọn lựa giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.

Murray Hiebert là thành viên cấp cao kiêm phó giám đốc của diễn đàn Sumitro Chair thuộc trung tâm Nghiên Cứu Về Đông Nam Á thuộc trung tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) ở Washington, DC. Xuất bản năm 2015 bởi YaleGlobal Online và trung tâm MacMillan thuộc đại học Yale.

Dịch bởi Mai Mai


Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục