Bài viết liên quan:
Bài viết này tổng hợp lại toàn bộ quá trình luyện tập tiếng Anh từ mức căn bản (bắt đầu từ đầu) cho tới khi giao tiếp tiếng Anh lưu loát và đọc viết thông thạo. Bên cạnh đó, những đường dẫn liên kết (link) và những tài liệu đính kèm sẽ giúp bạn tìm hiểu rộng và sâu hơn để hiểu thấu đáo nhất trong quá trình luyện tập.
 

Tóm tắt:

Phần 1: Hiểu đúng đắn về việc học tiếng Anh

Phần 2: Lựa chọn chương trình học tiếng Anh

Phần 3: Hãy bắt đầu từ việc học phát âm

Phần 4: Làm thế nào để nhớ nhiều từ vựng

Phần 5: Luyện nghe như thế nào?

Phần 6: Ngữ pháp quan trọng như thế nào?

Phần 7: Tại sao bạn vẫn chưa thể giao tiếp lưu loát

 

Phần 1: Hiểu đúng đắn về việc học tiếng Anh

Giữa trăm ngàn các môn học hữu ích, tại sao chúng ta lại chọn học tiếng Anh mà không phải là một học nào khác, hay một ngôn ngữ nào khác để theo đuổi trong một thời gian dài. Có rất nhiều nhà giáo dục đề suất tiếng Anh là một môn học chính thức và xuyên suốt quá trình đào tạo từ mầm non, tiểu học, THCS, THPT, Đại học và Cao học hoặc thậm chí dùng tiếng Anh là ngôn ngữ sử dụng trong hầu hết các hoạt động học thuật như: Philipin, Singapore ...

Rõ ràng việc học tiếng Anh nhìn nhận ở góc độ nghiên cứu để áp dụng cho bất kỳ dự án nào đều là những công trình nghiên cứu lớn khi nó_ngôn ngữ quyết định cánh cửa của tri thức. Tuy nhiên, nếu xét trên góc độ là một người học tiếng Anh thông thường thì việc học và giỏi tiếng Anh cũng đơn giản như học bất kỳ 1 môn học nào khác. Chỉ cần dành ra 1 thời gian nhất định từ 3 tháng, 6 tháng tới 1 năm thì bất kì một ai cũng có thể giao tiếp tiếng Anh một cách lưu loát và có khả năng đọc hiểu, viết lách như ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ.

Có phải nhận định trên hơi quá khi mà việc học tiếng Anh hiện nay đang là vấn đề khá nan giải của nhiều người.

Kết quả nên trên không phải là nhận định mang tính chủ quan của tác giả bài viết mà là thống kê từ các chương trình dạy tiếng Anh ở các nước xem tiếng Anh như ngôn ngữ thứ 2 (không phải ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ), như: Đan Mạch, Ba Lan, Đức ... Không có chương trình nào kéo dài như hệ tiếng Anh 7 năm, hệ 9 năm như ở Việt Nam. Với tiêu chuẩn giáo dục ở những trường học tiên tiến thì việc thông thạo tiếng Anh là yêu cầu bắt buộc trong thời gian nhất định, chậm nhất là 3 năm. Hầu hết các chương trình chỉ kéo dài 6 tháng đến 1 năm, thậm chí chỉ khoảng 3 tháng đối với các chương trình học cấp tốc.

Như vậy, tiếng Anh hoàn toàn không phải là môn học quá nan giải để chúng ta phải tốn quá nhiều thời gian cho nó. Sự am hiểu thấu đáo về vai trò tiếng Anh cộng với sự đầu tư hợp lý thời gian và áp dụng đúng phương pháp, thì để giỏi tiếng Anh trong thời gian ngắn là hoàn toàn có thể với điều kiện người học tại Việt Nam.

Tuy nhiên, để có một tâm lý tốt trước khi bắt đầu học tiếng Anh, bất kỳ học viên nào cũng cần phải có những bước chuẩn bị để sẵn sàng bắt đầu học môn học này. Đó là sự chuẩn bị về thời gian cũng như sự quyết tâm học để giỏi tiếng Anh với quỹ thời gian đề ra ban đầu.

Tìm hiểu 5 điều mà bạn cần chuẩn bị trước khi bắt đầu học tiếng Anh:

  • Điều 1: Tiếng Anh không phải là tương lai của bạn nhưng nó lại là công cụ rất hữu ích cho tương lai mà bạn hướng đến.
  • Điều 2: Hãy chịu khó đợi cảm hứng học tiếng Anh đến với bạn.
  • Điều 3: Hãy lên một kế hoạch cụ thể và kiên trì với nó.
  • Điều 4: Hãy lựa chọn cho mình những tài liệu (sách, báo, nhạc, Flash Card…) phù hợp trên Internet hoặc học hỏi từ những người đi trước luôn là các kênh hữu dụng.
  • Điều 5: Bạn phải chọn ra thời điểm cụ thể để kết thúc.

Xem thêm chi tiết về 5 bước này tại đây

Phần 2: Lựa chọn chương trình học tiếng Anh

Hiện nay có rất nhiều chương trình học tiếng Anh. Bên cạnh các chương trình học tiếng Anh ở cấp phổ thông trong các cấp học với 3 hệ: hệ 3 năm (lớp 10-12); hệ 7 năm (lớp 6-12); hệ 10 năm (lớp 3-12), cũng được áp dụng trong chương trình học phổ thông là các chương trình đổi mới được đánh giá theo tiêu chuẩn Cambridge ở một số trường học tại TP Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, có hàng chục chương trình tiếng Anh khác nhau ở các trường học và trung tâm anh ngữ như: tiếng Anh giao tiếp, tiếng Anh học thuật, chương trình tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh thương mại, tiếng anh khoa học kỹ thuật, tiếng Anh theo tiêu chuẩn châu Âu (A1, A2, B1, B2, C1, C2), tiếng Anh theo tiêu chuẩn Việt Nam (A, B, C) và các chương trình luyện thi Toeic, Toefl, Ielts.

Các chương trình của bộ giáo dục nghiêng theo hướng dạy ngữ pháp trong khi đó các chương trình tiếng Anh tại các trung tâm Anh ngữ nghiêng theo hướng dạy tiếng Anh giao tiếp và những chương trình có tính ứng dụng cao trong công việc và học tập chuyên môn như: Toeic, Ielts, Toefl. Tuy nhiên, cho dù chương trình nào: từ vựng và cấu trúc từ cũng là nền tảng cho mỗi câu nói, mỗi câu văn. Do đó, trước khi chọn bất kỳ chương trình học: học phát âm từ vựng đúng cách và ghi nhớ các cấu trúc từ sẽ là nền tảng sau này để học lên các chương trình khác. Bên dưới đây sẽ liệt kê những chương trình học tiếng Anh phổ biến nhất hiện nay tại Việt Nam mà bạn có thể tìm cho mình một khóa học phù hợp nhất:

  • Chứng chỉ tiếng Anh A,B,C: là chứng chỉ quốc gia được nghiên cứu bởi Bộ Giáo Dục & Đào Tạo Việt Nam.
  • Chứng chỉ tiếng Anh học thuật Toefl và Ielts: đây là hai chứng chỉ phố biến nhất để đánh giá khả năng anh ngữ toàn diện và xem như một trong những tiêu chuẩn đầu vào quan trọng cho các trường Đại học trên thế giới.
  • Chứng chỉ tiếng Anh cho người đi làm (Toeic, Ielts general) là hai chứng chỉ tiếng Anh phổ biến nhất hiện nay ứng dụng trong quá trình xin việc, cũng như tiến cử trong công việc.
  • Tiêu chuẩn tiếng Anh Châu Âu (CEFR) (Viết tắt của Common European Framework for Reference), được phát triển bởi Hội đồng Châu Âu, nhằm cung cấp một cơ sở chung trong việc thiết kế giáo trình, giới thiệu chương trình giảng dạy, thi cử, sách giáo khoa...trên toàn Châu Âu.
  • Tiêu chuẩn tiếng Anh Cambridge ESOL là các tiêu chuẩn đánh giá tiếng Anh dành cho mọi lứa tuổi và nhu cầu khác nhau.

(Xem thêm bài viết về các khóa học và tín chỉ tiếng Anh)

 

Phần 3: Hãy bắt đầu từ việc học phát âm

Như đã đề cập trong phần 2, mọi chương trình học tiếng Anh đều đòi hỏi người học phải xây dựng được nền tảng phát âm vững chắc. Phát âm quyết định khả năng nói (speaking) và ảnh hưởng rất nhiều đến khả năng nghe (listening).

Các chương trình học ở cấp học phổ thông, đại học không chú trọng nhiều vào dạy phát âm. Hoặc có cũng chỉ là tập đọc và hiểu ra sự khác biệt giữa các âm trong các từ vựng. Bài tập trong các đề thi thường cho là: tìm ra từ không đồng âm với các từ còn lại (ví dụ: bean , stay, came , name). Học sinh chọn đáp án đúng nếu thường xuyên nhìn vào từ điển, hoặc học thuộc lòng, hoặc sẽ chấp nhận chịu mất điểm ở phần này.

Nếu một học sinh được đào tạo bài bản về phát âm, sẽ hiếm khi gặp khó khăn trong việc phát âm các từ cơ bản nêu trên. Khi đọc tới bất kỳ từ vựng nào, các em sẽ có phản xạ âm thanh ngay bên trong bộ não trước khi nhớ đến cách viết phiên âm như thế nào.

Việc nhận dạng ra phiên âm và nhớ các phiên âm để có thể phát âm đúng là một quá trình sai. Mà thay vào đó, bạn phải bắt chước học cách đọc-bắt chước phát âm các từ vựng trước khi học cách phiên âm chúng để dần dần hình thành khả năng tìm ra điểm chung trong cách phát âm.

Tuy nhiên, lý giải chỉ mới đề cập tới vai trò của việc phát âm tới khả năng nói và nghe. Việc học phát âm chính xác đòi hỏi người học cần có một môi trường phát âm chuẩn: hoặc là ở trong một cộng đồng người phát âm chuẩn, hoặc là học theo một thầy giáo có cách phát âm chuẩn.

Có 2 chuẩn phát âm mà các chương trình học tiếng Anh thường hay giới thiệu trong các bài học phát âm, đó là: phát âm tiếng Anh chuẩn giọng Mỹ, và phát âm tiếng Anh chuẩn giọng Anh. Sẽ có có một chút khác biệt trong cách phát âm của người Mỹ và người Anh. Bên cạnh, những từ vựng có nhiều cách phát âm (ví dụ: như nguyên âm "ə", "æ", hoặc "ʊ"; hoặc phụ âm "t" hoặc "d") , phát âm thông dụng kiểu Mỹ và kiểu Anh còn khác nhau ở cách phát âm "lướt" khi phát âm từ vựng nằm trong một câu nói. Người Mỹ thường hay dùng âm ngang và âm huyền để tạo ngữ điệu câu với nhịp âm 3-3, hoặc 4-3. người Anh có thêm âm sắc trong cách phát âm do đó, cách phát âm của người Anh có biên độ rộng hơn, mang nhiều sắc thái âm hơn.

Tuy phức tạp là thế, nhưng chung quy lại thì cách phát âm của nước nào cũng suất phát từ bảng phiên âm tiếng Anh quốc tế gồm có 44 âm (nguyên âm, phụ âm).

Sau đây là những lỗi mà người Việt hay mắc phải khi học cách phát âm tiếng Anh:

  • Âm tiếng Việt là âm đơn âm trong khi đó âm tiếng Anh là âm đa âm tiết
  • Biến phiên âm tiếng Anh thành tiếng Việt.
  • Hiểu sự khác biệt của các phiên âm, nhưng không chịu khó tập nói nhiều lần cho quen âm.
  • Chỉ phát âm từ vựng mà không tập luyện cách phát âm cụm từ và câu.
  • Xem nhẹ việc thay đổi âm giọng (accent).
  • Dành ít thời gian để nghe tiếng Anh.

(Xem thêm chi tiết ở đây)

Và đây là bài học luyện tập nói tiếng Anh lưu loát do CEP education biên soạn. Bài học này, là một bài luyện tập hằng ngày để học viên có thể ôn lại toàn bộ ngữ âm đã học trong bảng phiên âm, đồng thời học ngữ điệu trong các câu nói. Bài học được ghi âm để học viên có thể dễ dàng luyện tập theo. (Xem và tải bài học về ở đây)

 

Phần 4: Làm thế nào để nhớ nhiều từ vựng

Một khi bạn đã coi trọng phát âm các từ vựng tiếng Anh, và cách đọc các cụm từ và câu. Thì số lượng từ vựng và cấu trúc từ bạn biết quyết định khả năng tiếng Anh của bạn. Nghĩa là biết càng nhiều thì khả năng nói chuyện càng lưu loát, nghe tốt, đọc hiểu tốt và viết cũng thành thạo. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là một người học tiếng Anh phải đợi cho đủ số lượng từ vựng thì mới có khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt. Nếu một đứa trẻ với vốn từ vựng ít ỏi có khả năng giao tiếp ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ lưu loát thì bạn cũng hoàn toàn có khả năng làm được điều tương tự với tiếng Anh.

Theo thống kê của các nhà ngôn ngữ học thì có khoảng 20.000 cấu trúc câu nói tiếng Anh dùng trong cuộc sống thường nhật. Nhưng một tin vui trong thống kê là có khoảng 1.000 cấu trúc từ thường xuyên được lặp lại trong các câu nói đó. Như vậy, bạn không nhất thiết phải đợi tới khi nhớ được 20.000 cấu trúc câu mới có thể sử dụng tiếng Anh. 1.000 cấu trúc câu trong số đó cũng đủ để cho bạn dùng thoải mái trong cuộc sống hằng ngày. Bên cạnh đó, bạn hoàn toàn có thể sử dụng những cấu trúc câu biết trước để hỏi và tìm hiểu thêm ngữ nghĩa của những câu nói mà trong quá trình giao tiếp, bạn nghe nhưng không hiểu nghĩa. Bạn có thể dùng những câu như "Could you possibly explain me about the phrase "head and shoulders above"?" Nếu bạn không hiểu cụm từ "head and shoulders above" nghĩa là gì.

Để kiểm tra xem bạn đã nắm được hơn 1.000 cấu trúc từ trong tiếng Anh chưa, bạn có thể đọc thêm bài viết sau đây (xem chi tiết).

Nếu xét về khía cạnh tâm lý trong quá trình học tiếng Anh, bạn sẽ thấy rất phấn khích bắt đầu học 100 cấu trúc từ đầu tiên. Tuy nhiên, bạn sẽ thấy hơi chán trong phần còn lại của 1.000 cấu trúc từ đã định ra ban đầu. Và sau khi thúc chặng đường này, bạn sẽ quay trở lại với cảm giác ham học hỏi, và muốn học nhiều từ vựng hơn nữa. Điều này càng đúng hơn với lứa tuổi thanh thiếu niên (khoảng từ 13 tuổi đến 30 tuổi). Cũng đễ hiểu, khi bạn bắt đầu một điều mới mẻ, bao giờ cũng là cảm giác phấn khích vì được tiếp xúc với những điều mới. Nhưng sau đó, do không chuẩn bị tâm lý tốt để kiên trì với kế hoạch đề ra, bạn sẽ dễ dàng cảm thấy chán nản. Tuy nhiên, khi đã hiểu được một mức nào đó rồi bạn thấy tràn trề hy vọng, rất dễ để học điều mới, có khả năng tự học, tự khám phá mà không cần một người thầy nữa.

Hầu hết các bạn đều lo lắng làm sao có thể nhớ nổi 1.000 cấu trúc từ trong khi hôm nay học được khoảng 10 cụm từ, ngày mai chỉ còn nhớ 5-7 cụm từ. Tuy nhiên, nếu bạn tập nói đi nói lại những cụm từ đó đúng ngữ âm, ngữ điệu và tưởng tượng ra tình huống đó trong thực tế. Một ngày bạn có thể học được khoảng 12 cấu trúc từ với thời gian luyện tập là 2 giờ. Mỗi cấu trúc từ lặp đi lặp lại khoảng 12x12 lần lặp lại cho mỗi cụm từ. Cứ sau 6 ngày, bạn ôn lại 72 cấu trúc từ vừa học vào ngày thứ 7. Và sau 14 ngày bạn sẽ tổng hợp các cụm từ vừa học trong 1 bài nói chuyện để bắt đầu tập nói lưu loát. Như vậy, tất cả những gì bạn cần là chuẩn bị 1.000 cấu trúc từ và những bài viết được soạn sẵn để cứ 2 tuần là bạn có 1 bài nói hoàn chỉnh.

Đề xuất cho việc học 1.000 cấu trúc từ, là bạn nên chuẩn bị theo dạng flash card, có phiên âm, giải thích nghĩa và có câu ví dụ (tìm hiểu thêm)

Ghi chú:

  • Tại sao phải lặp lại 12x12 lần cho mỗi cấu trúc từ? Việc lặp lại nhiều lần một cấu trúc từ cũng giống như bạn lấy một que tăm vạch đi vạch lại những đường trùng nhau trên 1 tấm gỗ. Bạn sẽ chẳng thấy vết in trên tấm gỗ nếu số lần bạn vạch lên nó quá ít. Tuy nhiên, nếu bạn vạch đủ số lần và đủ mạnh thì sẽ có một vết khắc trên đó. 12x12 lần là kết quả thống kê của những người học thông thường nhất (có trí nhớ thông thường) để có kết quả phản ứng các cấu trúc từ dưới 3 giây trì hoãn. Bạn có thể chỉ cần 10x10 lần lặp lại để có thể phản xạ vô điều kiện với nó.
  • Bộ não có hai trường hợp lưu trữ các thông tin được lưu lại trên nó: lưu trữ ngắn hạn và lưu trữ dài hạn (short term saving and long term saving). Nếu bạn có cảm giác nhớ và phản xạ với các cấu trúc từ trong 1.000 từ, mà không cần đến 12x12 lần lặp lại. Đó là một kết quả rất tốt. Tuy nhiên, chúng tôi thường hay nhắc học viên của mình. Nếu bạn có thể cũng có phản xạ tương tự sau 3 tháng sau, hoặc 6 tháng sau. Tôi dám chắc rằng bạn sẽ không dám chờ đến tận thời gian đó để thử bản thân mình phải không nào. Vì thế, hãy cứ lặp lại cho đủ số lần 12x12 lần để đảm bảo "vết khắc" sẽ không phai trong tâm trí bạn. Và nó phải được lưu trữ ở dạng "long term saving"
  • Bạn có thể tự kiểm tra khả năng phản ứng các cấu trúc từ bằng cách tự kiểm tra khả năng phản xạ của mình cho các cụm từ. Ví dụ: bạn có phản xạ ngay tức thì cho những cụm từ sau không? "Nhồi nhét kiến thức vào đầu", "bận ngập đầu trong công việc", "tốt hơn hết là bạn nên bắt đầu học bài nghiêm túc đi"... Nếu bạn không có phản xạ dưới 5 giây để có thể phản xạ bằng tiếng Anh cho những ý nêu trên, thì bạn phải bắt đầu học tiếng Anh ở mức căn bản hoặc bạn sẽ phải điều chỉnh lại cách học tập và tuân thủ nghiêm ngặt các bước được hướng dẫn ở trên.

Kết quả sau một thời gian luyện tập đúng phương pháp (khoảng sau 3 tháng, nếu mỗi ngày dành ra 2 giờ để học) là bạn có thể có phản xạ vô điều kiện với tất cả 1.000 cấu trúc từ. Tuy nhiên, để nói rằng bạn thuộc và có thể liệt kê ra tất cả 1.000 cấu trúc từ đó là điều không thể, nhưng khi cần dùng đến nó trong giao tiếp, bạn sẽ ngay lập tức nhớ đâu là cụm từ mình cần.

Ba trường hợp có thể xảy ra khiến bạn không thể theo đuổi cách học từ vựng nêu trên:

  • Vẫn chưa thể nhớ nổi và có phản ứng sau khi đã luyện tập đủ số lần như chỉ dẫn (12x12 lần).
  • Bạn sẽ cảm thấy một chút nhàm chán khi phải lặp lại lặp lại nhiều lần một cụm từ
  • Một sai lầm mà người học tiếng Anh hay mắc phải: Dùng khả năng suy luận trong tiếng Anh

(Tìm hiểu chi tiết)

 

Phần 5: Luyện nghe như thế nào?

Có nhiều phân tích lý giải tại sao bạn vẫn chưa thể nghe và hiểu tiếng Anh. Mặc dù, bạn cũng đã nghiên cứu qua các phương pháp và trải nghiệm với chúng. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn không được như bạn mong muốn khi người Anh, người Mỹ nói thì cứ nói, còn bạn thì chẳng thể theo kịp nhịp nói chuyện của họ. Chỉ tới khi họ thấy bạn lúng túng và bắt đầu tìm cách nói lại bằng cách khác, chậm hơn để hy vọng bạn có thể hiểu được.

Bạn biết đấy, không dễ để một người đối diện kiên nhẫn lặp đi lặp lại một ý nói chỉ mong bạn hiểu. Bên cạnh đấy, 1 chiếc băng nghe, hay đài radio không hề biết rằng bạn có nghe kịp giọng nói hay không. Việc của chúng là tiếp tục với nhịp nói chuyện bình thường trước đó. Có thể bạn sẽ thấy rất khó chịu trong trường hợp nghe mà không hiểu phải không nào?

Để tôi chỉ ra cho bạn 2 điều khiến cho bạn không thể nghe và hiểu tiếng Anh: điều thứ 1- thiếu từ vựng; điều thứ 2- phát âm sai. Đồng thời, tôi cũng sẽ đưa ra các giải pháp làm thế nào để bạn có thể luyện tập và cải thiện khả năng nghe tiếng Anh của mình.

Hai điều khiến bạn không thể nghe và hiểu tiếng Anh:

  • Vấn đề ở vốn từ vựng của bạn. Điều này rất dễ hiểu nếu bạn chưa biết một từ vựng nào đấy. Làm thế nào để bộ não của bạn có thể có phản ứng lại với những từ vựng mà bên trong "ngăn chứa" bộ não của bạn không có. Nhưng chắc chắn bạn sẽ không dễ dàng nhận ra ngay là mình phải gấp rút học từ vựng. Bạn biết điều đó (thiếu từ vựng) nhưng bạn vẫn còn chưa dành thời gian để bắt đầu với nó. Bạn hoài nghi về khả năng học nhiều từ vựng để đủ vốn từ và có khả năng nghe hiểu dễ dàng.

Điều hiển nhiên, bạn sẽ hiểu một cách rõ ràng nếu bạn hiểu được từ vựng trong câu. Tuy nhiên, từ vựng tôi muốn nói ở đây bao hàm ý cả các "cụm từ", "các câu nói"... Bạn không thể nào chỉ trang bị cho mình những từ vựng riêng lẻ được.

Có thêm một chi tiết nhỏ nữa, đó là: hiểu 100% số "từ" trong 1 câu hỏi, không dễ dàng bằng hiểu một "cụm từ" mà cụ thể là "cụm động từ" trong một câu nói. Bên cạnh đó, động từ chính là yếu tố quan trọng trong 1 câu nói và được nhấn mạnh trong nhịp điệu của câu. Ví dụ: câu nói: "I have to catch the bus to school, because I get up late", chắc hẳn bạn sẽ nghe "cụm động từ" - "catch the bus" và "get up late" được nhấn mạnh trong câu nói trên phải không nào.

Đọc tới đây chắc hẳn bạn đã hiểu ý tôi muốn nói phải không?. Hãy quay lại phần 4: "Làm thế nào để nhớ nhiều từ vựng" để cố gắng trang bị cho mình đủ 1.000 cấu trúc từ (cụm đồng từ, những cụm từ thông dụng).

  • Vấn đề về khả năng phát âm. Tôi đã từng rất ngạc nhiên khi tôi kiểm tra lại đáp án bài nghe Ielts trong phần mô tả chi tiết 1 đoạn hội thoại. Tôi đã không thể ngờ rằng, có rất nhiều chỗ trống trong bài kiểm tra mà lẽ ra tôi phải làm tốt. Bời vì, hầu hết từ vựng trong số đó tôi đã biết từ trước. Nhưng rốt cuộc tôi vẫn đành chấp nhận là "mình chỉ biết và hiểu đó cho tới khi mở đáp án ra xem!". Sau nghe đi nghe lại nhiều lần, tôi đã phát hiện ra một điều rằng: giọng đọc, cách phát âm trong bài nghe hoàn toàn khác biết với cách phát âm của tôi.

Không dừng lại ở đó, tôi đã tự kiểm tra lại rất nhiều từ vựng của mình xem, có bao nhiêu từ vựng tôi có thể phát âm giống giọng đọc mẫu, bao nhiêu từ đọc khác. Và tôi đã hiểu: những từ vựng tôi có thể "nghe ra" là những từ tôi phát âm giống "người ta" và những từ không nghe được bởi vì "người ta" phát âm một đằng còn tôi làm một nẻo.

Và đến bây giờ, tôi đã trải qua hơn 5 năm giảng dạy phát âm tại các trung tâm anh ngữ. Tôi có thể giúp bạn tin tưởng được rằng. Phát âm chính là nguyên nhân khiến bạn gặp nhiều khó khăn khi luyện tập kỹ năng nghe trong tiếng Anh.

Theo nghiên cứu về phản xạ của bộ của nhà khoa học-bác học Páp lốp, bộ não sẽ có phản xạ vô điều kiện trong trường hợp những điều quen thuộc-xảy ra nhiều lần và đã có những nếp nhăn trên nó. Có thể hiểu nhận trên bằng mô phỏng bộ não như 1 chiếc máy tính. Các câu lệnh "khớp" với nhau thì sẽ có những tương tác, nếu không sẽ không có phản ứng xảy ra.

Ví dụ "câu lệnh" phát âm ở đây là chữ "save the day". Bạn nói là "say đờ đay" trong khi đó dòng lệnh đúng là "seiv ðə deɪ" như vậy chắc chắn bộ não của bạn sẽ không hề có phản ứng nào nếu bên trong nó đã chứa một "câu lệnh" sai phát âm.

Càng nguy hiểm hơn nữa, nếu bộ não của bạn đã có nhiều nếp nhăn lưu trữ nhiều phát âm sai của bạn. Bạn đã có 5-7 năm thậm chí hơn 10 năm nhập vào bộ não những phát âm không chuẩn xác phải không nào?

Hãy tìm hiểu thêm ở 4 bài viết này để cải thiện kỹ năng nghe tiếng Anh của bạn:

  • Chỉ cần học 1000 cụm từ để giỏi tiếng Anh (xem ở đây)
  • Các lỗi sai trong cách phát âm tiếng Anh của người Việt (xem ở đây)
  • Học nghe tiếng Anh đúng phương pháp như thế nào? (xem ở đây)
  • Chiến lược học Ielts listening (xem ở đây)

Phần 6: Ngữ pháp quan trọng như thế nào?

Ngữ pháp quan trọng không chỉ với tiếng Anh mà còn quan trọng với bất kỳ ngôn ngữ nào khác. Ngữ pháp đặt ra tiêu chuẩn về những câu nói và những câu viết. Ngữ pháp có tính thống kê khi tổng hợp lại những cấu trúc tương đồng theo thời gian sử dụng ngôn ngữ của con người.

Tuy nhiên, không ai dám khẳng định, không hiểu ngữ pháp bạn cũng chẳng thể giao tiếp lưu loát!

Nếu bạn có dịp hãy dừng lại 1 phút tại một góc đường, hay một sạp bán hàng ở một chợ nào đấy. Bạn sẽ thấy mọi người đang giao tiếp rất lưu loát. Mọi thông điệp đều được truyền đạt rất thông suốt. Hầu như không có những từ thừa trong những câu nói của bác xe ôm hay chị bán hàng tất cả đều rất chuyên nghiệp. Như vậy, bạn có hoài nghi nào về khả năng sử dụng ngôn ngữ của họ không. Tuy nhiên, tôi không dám chắc nếu bạn áp dụng của chuẩn mực đánh giá ngữ pháp mà lâu nay được giảng dạy tại hệ thống trường lớp. Có thể sẽ thiếu chủ ngữ, vị ngữ, giới từ hoặc đôi lúc thiếu cả động từ. Tuy nhiên, khi nghe bất kỳ câu nói nào, không ai mà không hiểu họ đang nói gì? Thậm chí bạn còn biết, những câu nói đó không thể nói hay hơn trong những trường hợp như vậy.

Có bao nhiêu cách nói cho ý "giá cân thịt này bao nhiêu?", tôi có thể liệt kê cho bạn các cách khác nhau nhé: "cân thịt này giá bao nhiêu?", "bao nhiêu một cân thịt này vậy?", "vậy cân thịt này giá bao nhiêu nhỉ?".... chưa kể nếu bạn thêm các từ gợi mở lịch sự như "chị ơi cho hỏi", "chị ơi!", "uh", ... Như vậy, có bao nhiêu điểm ngữ pháp khác nhau trong những câu nói đó. Có phải là rất nhiều không? Một người bình thường hoàn toàn không thể nào phân tích được!

Như vậy, nếu một người bình thường khi giao tiếp ở bất kỳ ngôn ngữ nào, họ dựa vào các cấu trúc đã được tích lũy từ trước hơn là dựa vào sự am hiểu về ngữ pháp: Ví dụ đứa trẻ 2 tuổi muốn ăn kẹo chỉ cần nói "kẹo" là đủ hiểu, những khi 3 tuổi nó sẽ nói "con muốn ăn kẹo", lên 4 tuổi sẽ nói "bố ơi con muốn ăn kẹo" và sau đó sẽ là "lâu rồi còn không ăn kẹo, bố mua kẹo cho con nhé!"... Và đứa trẻ đó cũng dùng những cấu trúc như vậy để "đòi hỏi" ăn kẹo từ người bố của chúng.

Câu hỏi đặt ra ở đây: "ngữ pháp được biên soạn là dành cho ai học?"

Ngữ pháp là môn học nghiên cứu tổng hợp, phù hợp cho những nhà nghiên cứu ngôn ngữ học, nhà sư phạm và những bạn đi theo con đường học thuật chuyên sâu, mà đỏi hỏi phải chọn lọc câu nói, câu văn viết làm sao phù hợp với các loại văn bản, nghiên cứu, bài phát biểu.

Đối với người học tiếng Anh thông thường, học các dạng cấu trúc câu nói: học cấu trúc nào sử dụng cấu trúc đó, đặt càng nhiều câu ví dụ càng tốt (kể cả nói và viết), và hoàn toàn không cần am hiểu về ngữ pháp.

 

Phần 7: Tại sao bạn vẫn chưa thể giao tiếp tiếng Anh lưu loát?

Trước khi trả lời câu hỏi mời bạn xem lại một ý trong bài chỉ dẫn này:

  • Chọn học theo phương pháp hơi "cưỡng bức" khi cố gắng nạp đủ 1.000 cấu trúc từ trong tiếng Anh trong thời gian ngắn chỉ trong 3 tháng. Khi bạn phải lặp đi lặp lại các câu nói, nghe đi nghe lại các câu nói với 12x12 lần lặp lại cho mỗi cấu trúc từ.
  • Học theo trình từ, vừa học vừa trải nghiệm với 4 kỹ năng: Nghe-nói-đọc-viết. Trong đó 1.000 cấu trúc từ sẽ được xuất hiện lần lượt ở 4 loại bài học khác nhau. Bạn sẽ học và thực hành theo trình tự các kỹ năng đó. Tuy nhiên, quá trình này sẽ mất 6 tháng để hoàn thành 1.000 cấu trúc từ thông dụng trong tiếng Anh

Như vậy nếu bạn đã tuân thủ đầy đủ những chỉ dẫn như trên nhưng vẫn chưa thể giao tiếp tiếng Anh lưu loát, nhiều khả năng bạn đã chọn học theo giải pháp thứ nhất. Khi bạn mới vừa trải qua 3 tháng "nạp dữ liệu". Liệu bạn có khả năng phản xạ ngay tức thì khi vừa mới "ra lò".

Câu trả lời là "có khả năng" và "có thể không"

Nếu bạn ứng dụng triệt để những chỉ dẫn được hướng dẫn trong phần học từ vựng, thì cứ sau 2 tuần để ôn lại từ vựng trong 2 tuần học, bạn có một bài luyện tập nói chuyện lưu loát. Cũng tương tự cách học cho từng cấu trúc từ, bạn cũng phải tập đi tập lại nhiều lần cho bài nói chuyện này. Vì nó chứa đựng toàn bộ các cấu trúc từ đã học trước đó, và liên kết chúng lại thì một bài nói hoàn chỉnh có nghĩa.

Tiêu chuẩn để đánh giá rằng bạn đã hoàn toàn vượt qua nói chuyện lưu loát này đó là, bạn không mắc quá 3 lỗi phát âm, và nói trơn tru từ đầu tới cuối, mà không dừng lại để suy nghĩ, cho bất kỳ câu nào trong bài nói chuyện (xem bài học lưu loát mẫu)

Hãy quay trở lại và thực hành nghiêm túc với các bài học lưu loát này. Bạn sẽ bỏ qua cơ hội tuyệt vời để ôn lại những cấu trúc từ đã học trước đó, nếu không thực sự luyện tập nói một cách lưu loát trong một bài hoàn chỉnh. Hãy tìm cho mình một người thầy, hoặc một người bạn giỏi tiếng Anh để họ kiểm tra xem bạn đã thực hành "bài tập lưu loát" có tốt không?

Sau khi kết thúc trình "nạp" những cấu trúc từ căn bản đủ để dùng rồi, bạn nên tìm cho mình một nơi để "xả" chúng ra. Các câu lạc bộ tiếng Anh là nơi phù hợp nhất để cho bạn luyện tập. Tuy nhiên, có một số lưu ý sau đây mà bạn nên nhớ trước khi thực hành nói tiếng Anh tại CLB:

  • Có thể những người trong 1 CLB là những người biết nhau từ trước, họ có xu hướng nói chuyện nhiều với nhau, sẽ hơi khó để bạn xen ngang của cuộc nói chuyện của họ. Trong khi đó, bạn lại muốn được thực tập. Hãy tập luyện những kỹ thuật, hỏi và xen ngang vào câu chuyện của người khác sao cho lịch sự nhất.
  • Những lời giới thiệu bản thân đơn điệu đã lặp lại nhiều lần, sẽ có thể gây nhàm chán cho người đối diện. Hãy chuẩn bị cho mình một đoạn giới thiệu bản thân ngắn gọn và ấn tượng (xem chi tiết)
  • Hãy chuẩn bị những câu nói gợi mở để phát triển ý, cho một chủ đề nào đó để bạn chủ động hơn, có cơ hội dùng những cấu trúc từ mà bạn đã học từ trước.
  • Nhiều khả năng bạn sẽ có cơ hội tốt để luyện tập khả năng nói.Tuy nhiên, vấn đề ở đây, bạn sẽ tiếp túc với nhiều người, sẽ có những partners phát âm không tốt. Bạn sẽ có xu hướng trở lại với cách phát âm sai như lúc trước. Hãy tìm đến những CLB có người bản xứ dẫn dắt để bạn có nhiều hơn cơ hội giao tiếp với họ.
  • Sẽ có những lúc mọi người nói chuyện hơi lạc đề, so với chủ đề được xướng ra ban đầu. Có lẽ bạn cần chuẩn bị cho mình những kỹ thuật nói, những expression gợi mở, để giúp mọi người quay lại với chủ đề ban đầu.

 

Tác giả

Ce Phan