Bài viết liên quan:

Trong các phần thi của bài thi IELTS Speaking dù yêu cầu của mỗi phần khác nhau đối với các thí sinh. Cụ thể: Phần I: Kiểm tra khả năng hiểu và tương tác nhanh với các câu hỏi đơn giản;  Phần II: Kiểm tra khả trình bày và tổ chức cho một bài nói dựa trên các yêu cầu có trong cue card với 1 phút chuẩn bị; Phần III: Kiểm tra khả năng trả lời các câu hỏi mang tính học thuật nhiều hơn, như: so sánh, diễn giải, bình luận ...mà không có thời gian chuẩn bị cho câu trả lời. Với yêu cầu như vậy, các thí sinh thường lộ ra những những điểm yếu khác nhau cho mỗi phần thi, mà điểm yếu thường gặp nhất mà ngay cả một người bản xứ vẫn hay mắc phải SỰ PHẬP NGỪNG (hesitation). 

Bên cạnh việc đánh giá một câu trả lời tốt như một bài viết trước đây của Ce Phan, bài viết này sẽ liệt kê ra hầu hết những kiểu ngập ngừng phổ biến mà bạn hay mắc phải trong phần thi Speaking và đề xuất các cách thực hành khác nhau để bạn khắc phục được điểm yếu cố hữu này. 

1. Ngập ngừng trước khi trả lời câu hỏi

Im lặng quá lâu (khoảng hơn 5 giây) trước khi trả lời câu hỏi sẽ làm bạn mất điểm trước giám khảo. Cách thông thường thể ngập ngừng cho thể chấp nhận được đó là: Dành 2-3 giây để suy nghĩ hoặc một số kỹ thuật ngập ngừng như: uh, uhm, oh, well... Để phần trả lời tự nhiên hơn, bạn có thể thực hành với những cách khác như: you know, let me see, let me check, let's see now, the thing is ... 

Hoặc nếu áp dụng từng cách trên mang vẫn chưa có đủ thời gian để đưa ra câu trả lời, bạn vẫn có thể kết hợp giữa 2 trong 3 cách trên để có thêm khoảng vài giây trước khi đưa ra câu trả lời chính thức.

Ví dụ, với câu hỏi về chủ đề gia đình: Do you live with your family or  you live alone? Câu trả lời có thể là: Uu..uH, you know, my family is still there in my hometown. But I have moved to this city for my study and work, so I am living alone in a small room. 

Thực tế, nhiều thí sinh vội vàng đưa ra câu trả lời của mình ngay sau khi nghe câu hỏi, mà không áp dụng bất kỳ một kỹ thuật ngập ngừng nào. Cách đưa ra những câu trả lời ngay sau câu hỏi chỉ áp dụng với những câu hỏi khá đơn giản như: What's your full name?, where is your hometown? ... Còn hầu hết các câu hỏi khác bạn nên áp dụng những cách trên để có đủ thời gian để chọn lọc ý, chọn lọc từ, và chọn cấu trúc ngữ pháp phù hợp nhất.

Hãy áp dụng kỹ thuật ngập ngừng mà tôi đã hướng dẫn ở trên để thực hành nhiều hơn cho phần thi IELTS Speaking part II. Nên nhớ là, đây là một kỹ năng giao tiếp quan trọng mà bạn cần phải thực sự thực hành thường xuyên mới có thể có được sự nhanh nhạy và tự nhiên trong mỗi câu nói của mình. 

 

2. Ngập ngừng giữa câu nói

Ngập ngừng giữa câu nói là những lần trì hoãn (pause) ở giữa một câu nói. Ví dụ, bạn đang định nói một ý gì đó về món quà sinh nhật: I am going to talk about [....] my smartphone which my father gifted me in [....] my 27th birthday. Các thi sinh có xu hướng lấp vào những vị trí đó [...] bằng những âm điệu ngậm ngừng như uh, uhm ... Bạn có thể ngập ngừng một vài lần như vậy trong phần trả lời của mình, nhưng đừng để nó trở thành thói quen! Bởi vì, có nhiều câu nói rất đơn giản, ý ngắn nhưng nhiều bạn vẫn luôn ngắt quãng và chêm vào nhiều "âm tiết thừa" và làm cho phần trả lời kém lưu loát và gây khó hiểu hoặc khó chịu cho người nghe. 

Có 3 cách để có thể xóa đi những khoảng [...] như vậy trong phần trả lời của mình:

- Cách 1: Giữ tốc độ nói ở mức vừa phải để bạn "nhả chữ" một cách đều đặn hơn. Cách này có thể hiểu bạn là người điềm tĩnh và cẩn thận khi trả lời. Bạn sẽ kiểm soát tốt hơn câu nói của mình khi tập theo cách này.

- Cách 2: Mỗi khi bị ngưng "chữ" trong khi nói 1 câu. Hãy ngưng lại hoàn toàn (keep silent) khoảng 1-2 giây và tiếp tục nói. Có thể những lúc ban đầu - khi mới luyện tập, bạn có thể mất tới 3-4 giây ngừng lại trước khi bắt đầu nói tiếp. Tuy nhiên, sau khoảng một thời gian luyện tập bài bản, bạn sẽ dần thu hẹp thời gian silent này và từ từ xóa nó đi trong phần trả lời của mình. 

- Cách 3: Hãy học cách nói câu theo các cụm từ, các ngữ (phrases, collocations, expressions) thay vì nói theo cách ghép chữ. Ví dụ: những cụm từ như "conduct a phone conversation", "it takes me back to the time I.....", "when I was young, ..."... . Đây là những cụm từ mà bạn dùng rất thường xuyên trong tiếng Anh giao tiếp, vì thế hãy tập cách học và ghi nhớ càng nhiều càng tốt những cụm từ như vậy để biến chúng thành phản xạ. Bạn sẽ hầu như không mất thời gian để suy nghĩ về chúng, hoặc phải chuyển ngữ từ tiếng Việt trong lúc trình bày câu trả lời của mình.

 So với kiểu ngập ngừng số 1, thì kiểu ngập ngừng số 2 thường gặp hơn nhưng khó khắc phục hơn. Hầu hết học viên trong các lớp học IELTS của tôi đều mắc phải lỗi này. Tôi phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần lỗi này và phải dành nhiều thời gian để hướng dẫn các bạn tập theo 3 cách trên. Nói vậy để thấy bạn sẽ phải nỗ lực tới mức nào mới có thể cải thiện được điểm yếu này trong phần thi IELTS Speaking. 

 

3. Ngập ngừng khi chuyển câu, chuyển ý  

Ngập ngừng khi chuyển câu hoặc chuyển ý là lỗi phổ thông nhưng chấp nhận được trong các bài nói. Ngay cả những người nói tiếng Anh thông thạo, hoặc người bản xứ cũng mắc lỗi này. Chỉ số ít những nhóm người thường xuyên có những bài nói dài như diễn giả, phát thanh viên, biên tập viên, phát ngôn viên hoặc chính trị gia ... sẽ rất ít khi bắt gặp họ ngập ngừng ở cuối các câu nói hoặc khi chuyển sang một ý khác. 

Lỗi này hay mắc phải là do, người nói thường không có đủ thời gian để trình bày một bài nói dài, hoặc không thể nghĩ tới các ý tiếp theo khi đang nói dở dang 1 ý trước đó. Lỗi này không quá nghiêm trọng trong phần thi IELTS. Tuy nhiên, trong 2 phần II và III  với các câu trả lời có tổ chức hơn, dài hơn nếu bạn hạn chế hoặc khắc phục được điểm yếu này thì bạn sẽ đạt số điểm 7+ (dành cho thí sinh có câu trả lời lưu loát). 

Cá nhân tôi nhận thấy có 3 cách khác nhau được xếp theo thứ tự từ chung tới riêng để giúp bạn khắc phụ được điểm yếu này:

- Cách 1: Tổ chức bài nói, hoặc các câu trả lời dài theo 2 hướng tiếp cận để bạn luôn nhớ những điều bạn sẽ nói.

   + Cách trả lời theo dòng thời gian (timeline): Hãy trả lời theo thứ tự xa tới gần, hoặc gần tới xa. Sẽ có nhiều bài viết hơn về cách thức tiếp cận này trong những bài viết tiếp theo của tôi. Tôi tạm gọi cách này là cách trả lời dành cho người không chuyên (Amateur)

   + Cách trả lời theo từ khóa (key words): Tôi hay gọi cách này là cách trả lời theo kiểu chuyên gia (Professional). Bạn sắp xếp các ý theo từng từ khóa và xây dựng các câu nói liên tiếp theo hớn "mở nhánh". Phần này sẽ cần có nhiều bài viết khác để hướng dẫn cụ thể hơn. 

- Cách 2: Học các cấu trúc liên kết câu thông dụng. Ví dụ: after, before, although, even though, another, as with, at the same time, but, because ... để hình thành các câu nói kép. Các này giúp cho các câu nói được liên kết hơn và làm cho các ý nói được mạch lạc hơn. Xem thêm từng câu ví dụ trong bài viết sau đây.

- Cách 3: Hãy cách nói tránh lặp lại từ vựng, cụm từ, cấu trúc trong các câu nói trước đó. Để hoàn thiện kỹ năng này, bạn cần phải học càng nhiều từ vựng, cụm từ đồng nghĩa càng tốt và sau đó học cách nói lại theo cách khác (paraphrasing) với ý nghĩa tương đồng trước khi chuyển sau câu tiếp theo, hoặc ý tiếp theo một cách dễ dàng hơn. Ví dụ: It is most important for writing and speaking, but will also help you in the reading and listening tests. In other words, if you know how to paraphrase you are more likely to get the score you need.  Kỹ năng này cũng sẽ được trình bày trong nhiều bài viết khác để giúp bạn hoàn thiện điểm yếu này. 

 

Kết luận 

Có nhiều trường hợp và mức độ ngập ngừng khác nhau, và đó là điểm yếu cố hữu trong giao tiếp ở bất kỳ ngôn ngữ nào. Để khắc phục được nhược điểm này trong các phần thi có trong bài thi IELTS Speaking bạn cần có một lộ trình luyện tập và cần có người hướng dẫn để kiểm tra dựa trên tiêu chuẩn của một phần trả lời lưu loát được yêu cầu khi thí sinh muốn đạt điểm 7+.  Đối thầy cô khi đọc được bài viết này, hãy viết ra nhiều ví dụ và trường hợp cụ thể cho mỗi loại và cho học viên thực hành theo từng mức độ từ dễ tới khó. 

Các bài viết trong Blog IELTS của Ce Phan là nhưngx bài viết dựa hoàn toàn trên kiến thức và trải nghiệm thực tế của Ce Phan qua quá trình dạy IELTS. Các bạn chia sẻ bài viết vui lòng ghi rõ nguồn và link về bài viết. 

Xin cám ơn !

Tác giả: Ce Phan