Tin song ngữ

  1. Tin tức song ngữ Anh-Việt
  2. Chuyên ngành Kỹ thuật
  3. Y tế - Sức khỏe
  4. Liệu bạn có sạch sẽ quá mức cần thiết?

Liệu bạn có sạch sẽ quá mức cần thiết?

Mức nâng cao

Can you be too clean?

What’s your routine? Do you shower every morning, or skip a few days?

Do you change the bedsheets weekly, or only when they get smelly?

How about your towels: New ones – like clockwork – every Saturday, or do you wait until they are, well, just that a touch on the manky side?

We live in an age of cleanliness. Our soaps are antibacterial. Our household cleaners promise to kill 99.9% of germs. Microbes are bad, plain and simple.

But at the same time, some scientists also tell us that being too clean is also wrong, because it might help cause asthma and allergies.

So is there a balance between keeping obsessively clean and learning to live with the bacteria all around us?

(Credit: Getty Images)

We have known since the late 19th Century – and the discoveries of German physician Robert Koch – that certain bacteria cause specific diseases.

Since then, sanitation and cleanliness have dramatically improved our health.

Yet not all microbes are bad. Yes, there are bacteria that cause unpleasant or even deadly diseases, but lots of them are extremely useful and beneficial to our health.

They make vitamins in our gut, coat our skin to protect us from harmful microbes, and help us digest food.

Outside of our bodies, they decompose organic waste, make half the world's oxygen and fix nitrogen levels in the air – helping make the Earth the life-supporting planet it is.

Today, many scientists argue that people have become “too clean” for their own good.

In 1989, the British epidemiologist David Strachan was the first to suggest that the exposure to infections during childhood would provide a good defence against allergies in later life. It’s an idea known as ‘Hygiene Hypothesis’.

An allergy is, in fact, our immune system going haywire, by perceiving a harmless substance as a major attack.

Our bodies, says Dorothy Matthews, biologist at Russell Sage College in Troy, New York, may overreact to beneficial microbes, because our immune systems have forgotten how to live with them.

For this reason, we may have to understand how microbiota – the microorganisms living on and in our body – can help us.

“It is essential to pass on the maternal microbiota – symbiotic harmless organisms in the gut, skin and elsewhere – and we need contact with the microbial biodiversity from the environment,” says Graham Rook, an epidemiologist at University College London.

Take a baby’s dummy that’s fallen to the floor. It’s better for the mother to suck it clean rather than provide a new sterile one, he says, because this has been shown to accelerate development of the infant's microbiota, and reduces allergies. 

One could arguably describe it as exposure therapy, starting with food.

“Eat a varied diet, preferably with farm produce,” says Rook. It’s also better to exercise in nature, not a gym. 

And while we might think dogs are dirty, they also help most of us to increase microbial biodiversity and reduce allergies.

In a way, the immune system is like a farmer.

It makes sure that our bodies have the microbes that are important for our development, physiology, metabolism, even brain functions, while at the same time doing plenty of weeding, getting rid of the microbes that contain pathogens. 

No wonder that a lack of diversity in our microbiota is associated with a huge range of illnesses.

Having said that, there is still no convincing proof that the lack of a specific type of microbe can cause a particular disease. 

“This might well come one day,” says Rook, “but the problem is technically and statistically enormously complex.”

(Credit: Getty Images)

Others agree.

“The microbiome has been linked to immunity, autism, allergy, autoimmunity, mood, and the development of our central nervous system,” says Mary Ruebush, microbiologist and instructor at Becker Professional Education School.

And this exposure therapy begins the moment we are born – children who are delivered vaginally have much lower rates of allergy than those delivered via caesarean, possibly because of this early exposure to the mother’s normal vaginal flora, she adds.  

Our exposure to good microbes early in life can be an enormous benefit to our health, explains Rook.

For instance, early exposure to microbes in our gut activates some immune cells in such a way that as we get older, they do not over-respond to microorganisms. 

Rook calls these microbes our “old friends”. And we are missing their friendship, because extreme cleanliness means that often we don’t come in contact with microbes in the same way that our ancestors did.

This presents something of a conundrum for people hoping to live healthier lives. How can we avoid disease from the bad bacteria, while still fostering the good bacteria?

Rook certainly wouldn’t advocate skipping the essentials, such as washing your hands.

Scientists consider dirty hands as one of the most likely reasons why infections are passed between us.

Getting your hands clean is not just a question of how long you wash them, but how “well”.

You have to apply soap and water, rub all surfaces of the hands thoroughly for at least 15 seconds, then rinse under running water and then dry them, say the experts.

The rubbing with soap detaches the germs from your skin, while the rinsing takes them off the hands.

But not all of our body has to be washed so stringently.

Overall obsessive washing “disrupts the normal flora which keep you healthy by competing with harmful organisms”, says Ruebush.

“Operating your immune system in an environment of sterility is like a sensory deprivation for the brain. Eventually, it goes insane, thus the increased amount of allergy and autoimmunity associated with persons who try too hard to avoid all exposure to anything in their environment,” she says.

A long shower every day may not be advisable, as it removes the “good bacteria” from our skin.

But you should wash around your genitals and anywhere you sweat a lot. And you should change your underwear every day.

(Credit: Science Photo Library)

Around the house, the solution for fighting the wrong kind of bacteria is not excessive cleaning, but timely cleaning.

Good hygiene is not a once-a-week, deep-down clean, it needs to be ”an ongoing part of our daily lives, where hygiene measures are targeted where and when necessary," says Sally Bloomfield, of the London School of Hygiene and Tropical Medicine, and chair of the International Scientific Forum on Home Hygiene.

Take chopping boards in the kitchen. If you cut your greens, it’s ok to wait until after dinner to do the washing up. Not so if you’ve chopped raw fish or meat. Instant action is required, or you could put your family at risk of infection.

After all, it’s well established that about 70% of all chicken are contaminated with Campylobacter, a bacterium which can cause food poisoning and will happily multiply on your chopping board.

Damp dangers

Hospital studies show bedlinen and towels can easily spread viruses and germs, but our homes are not quite the high-risk environment that will breed the next superbug.

But fluffy wet towels can be a problem.

“There is no scientific data which could allow us to explicitly state how often we should change bed linen, towels etc,” says Bloomfield

But there is enough data to say that they can be an infection risk in the home.

She recommends to change bedlinen and towels about once a week, and warns strongly against sharing hand towels and other personal care items.

(Credit: Science Photo Library)

Warm damp cloths are a particular haven for nasty bugs, says Bloomfield.

That’s why cloths in both the kitchen and bathroom should ideally be discarded and washed after every use. Failing that, at least “rinse them well immediately after use and dry them,” recommends Bloomfield.

Tea towels, meanwhile, are ideal for drying dishes, if you are keen to spread your germs to all the glasses and plates in your cupboard. Regular, even daily swaps are highly recommended. And laundry of towels and linen should be done at 60C (140F) to beat the bugs, or with “oxygen-based bleaching agents” in the washing powder if it’s done at lower temperatures.

When it comes to bathrooms, it doesn’t help, of course, that all-too-few people close the toilet lid when flushing. If you can’t be bothered, remember that an open lid is a gateway for all the bacteria inside to spread and multiply.

Pyjamas are another weak point in many people’s personal hygiene. Some surveys suggest that many make the smell test before putting them in the wash.

Change them at least once a week, say the experts.

The overall message, then, is not that we should return to living in squalor as to try to embrace good bacteria; we need to be just as vigilant without our homes to keep them free from germs.

Ilkka Hanski, a biologist at the University of Helsinki in Finland, says, it’s important to get out of the house and spend time in woodlands and forests.

“Let your children play in places where they have contact with soil and vegetation, which are rich in beneficial microbes,” he says.

“If you have a house, don’t maintain a lawn, let native plants take over and grow taller. Cut them once or twice a year.”

Strength after sickness

Studies show the benefits. Children who grew up in an environment that was not obsessively clean have lower rates of allergy and asthma.

And certain bacteria also actively protect us from bowel disease and even some types of anxiety and depression.

A healthier life, it seems, can be boosted by exposure to farm animals and harmless but vital microorganisms in dirt, food, and water.

If the “hygiene hypothesis” is correct, it may explain the rapid rise of both asthma and allergy cases during the past 20 years.

Of course, there are other explanations too, for example public health trends such as the widespread use of purified water, the overuse of antibiotics, and – of course – changes in our environment such as higher levels of pollution.

(Credit: Getty Images)

“It is likely that many factors that are part of the Western lifestyle are involved. Antibiotics will disturb the beneficial microbes in our bodies and thereby harm the immune responses,” says Hanski.

In contrast, he adds, studies clearly show that vaccines are not harmful and play no role in the increase in allergies.

On the plus side, says Ruebush, you can take heart in knowing that every time you get a little sick, you get a little stronger.

“The message is not one that most people want to hear: they want the quick pharmaceutical fix for the slightest bit of discomfort. But every time you take the quick fix, you make your body a little weaker.” 

That’s something to remember the next time you’re tempted to slather on the shower gel.

Source: BBC Culture



Liệu bạn có sạch sẽ quá mức cần thiết?

Lịch trình của bạn là gì? Bạn tắm vào mỗi buổi sáng, hay thỉnh thoảng vài ngày mới tắm?

Bạn có thay ga trải giường mỗi tuần, hay chỉ khi nào nó bốc mùi?

Khăn tắm thì sao? Bạn thay mỗi ngày, mỗi thứ Bảy, hay đợi chúng rất dơ?

Chúng ta đang sống vào kỷ nguyên của sự sạch sẽ. Xà phòng có khả năng tiệt trùng, nước lau nhà được nói là có khả năng diệt khuẩn đến 99.9%. Trong thế giới của chúng ta, vi khuẩn là thứ xấu xa, nói một cách đơn giản là vậy!

Nhưng cùng lúc, một số nhà khoa học lại nói rằng không nên ăn ở sạch sẽ quá, vì điều này có thể gây ra hen suyễn và dị ứng.

Vậy liệu có cách để cân bằng giữa nhu cầu sạch sẽ và học cách chung sống hòa bình với những vi khuẩn quanh ta?

Chúng ta đã biết kể từ cuối thế kỷ 19, các khám phá của bác sỹ người Đức Robert Koch cho thấy một số loại vi khuẩn là nguồn cơn gây ra một số bệnh nhất định.

Kể từ đó, các biện pháp vệ sinh đã giúp chúng ta cải thiện sức khoẻ đáng kể.

Thế nhưng không phải vi khuẩn nào cũng xấu. Một số vi khuẩn có thể gây các loại bệnh khó chịu, hoặc thậm chí chết người, nhưng rất nhiều trong số này rất hữu ích và có lợi cho sức khoẻ con người.

Chúng tạo ra vitamins trong ruột, bao bọc da chúng ta để giúp bảo vệ chúng ta trước những vi khuẩn gây hại, và giúp chúng ta tiêu hoá thức ăn.

Bên ngoài cơ thể của chúng ta, chúng tiêu huỷ chất thải sinh học, tạo ra một nửa lượng oxygen trên thế giới và điều chỉnh lượng nitrogen trong không khí, giúp Trái Đất trở thành một hành tinh có tồn tại sự sống.

Ngày nay, nhiều nhà khoa học cho rằng chúng ta đang trở nên ‘quá sạch’, tới mức thái quá.

Vào năm 1989, nhà nghiên cứu dịch bệnh người Anh David Strachan là người đầu tiên khám phá ra rằng bị nhiễm trùng thời bé sẽ giúp chúng ta có khả năng kháng cự tốt hơn trước bệnh dị ứng sau này. Điều này được biết đến với tên gọi ‘Thuyết Vệ sinh’.

Bệnh dị ứng trên thực tế là do hệ thống miễn dịch của chúng ta bị rối loạn vì tưởng rằng một chất vô hại là có hại.

Cơ thể chúng ta, như Dorothy Matthews, nhà sinh học tại Đại học Russel Sage ở New York, nói, có thể đã phản ứng thái quá trước những vi khuẩn có lợi, vì cơ thể chúng ta đã không còn quen với việc sống chung với chúng.

Vì lý do này, chúng ta phải hiểu cách những microbiota - các vi sinh vật sống phía ngoài và bên trong cơ thể chúng ta có thể giúp chúng ta như thế nào.

“Điều quan trọng là phải chuyển được từ mẹ sang cho con các vi sinh vật vô hại cho ruột, da và các bộ phận cơ thể khác, và chúng ta cần phải tiếp xúc với các loại vi sinh vật đa dạng, khác nhau tồn tại trong môi trường,” Graham Rook, nhà nghiên cứu bệnh dịch tại đại học University College London, nói.

Ví dụ như khi một núm vú giả bị rơi xuống sàn thì sẽ tốt hơn nếu người mẹ liếm sạch nó thay vì tìm một cái mới sạch hơn, vì điều này được cho là làm tăng lượng microbiota ở trẻ, giúp giảm dị ứng.

Điều này được cho là giống như một bài tập luyện sự chịu đựng, bắt đầu với thực phẩm.

“Nên ăn uống đa dạng, và tốt nhất là ăn thức ăn sản xuất từ nông trại,” Rook nói. Bên cạnh đó, việc tập thể dục ngoài trời cũng tốt hơn là ở trong phòng tập.

Và mặc dù chúng nghĩ rằng chó nuôi thì bẩn, nhưng chúng cũng giúp hầu hết chúng ta tăng độ đa dạng của microbiota và giảm dị ứng.

Theo một cách nào đó, hệ thống miễn dịch giống như một người nông dân.

Nó giúp cơ thể chúng ta có lượng vi khuẩn cần thiết cho sự phát triển, trao đổi chất, vận động và thậm chí cả các các vi khuẩn cần thiết cho chức năng của não, đồng thời giúp loại trừ các vi khuẩn chứa mầm bệnh.

Cũng chính vì vậy mà một sự thiếu đa dạng về microbiota thường gắn liền với nhiều căn bệnh.

Tuy nhiên hiện vẫn chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy việc thiếu một loại vi khuẩn nào đó có thể gây một căn bệnh cụ thể nào.

“Bằng chứng có thể xuất hiện vào lúc nào đó,” Rook nói, “nhưng vấn đề vô cùng phức tạp, xét về mặt kỹ thuật lẫn số liệu.”

Những người khác cũng đồng ý như vậy.

“Các vi sinh vật đã được cho là có liên hệ với hệ miễn dịch, dị ứng, cảm xúc, hệ thần kinh trung ương, chứng tự kỷ,” Mary Ruebush, nhà vi sinh học và giảng viên tại Trường Becker Professional Education, nói.

Và việc rèn luyện khả năng chịu đựng bắt đầu từ giây phút chúng ta ra đời - những đứa trẻ được sinh ra theo cách tự nhiên có khả năng bị dị ứng thấp hơn những đứa trẻ được đẻ mổ, mà rất có thể là cho chúng đã được tiếp xúc với các loại vi sinh vật có một cách tự nhiên ở âm đạo của người mẹ ngay từ những giây đầu đời, bà nói thêm.

Việc tiếp xúc với vi khuẩn tốt ở giai đoạn đầu cuộc đời có thể có tác động rất tốt cho sức khoẻ của chúng ta, Rook nói.

Ví dụ, khi tiếp xúc với vi khuẩn từ sớm, ruột chúng ta sẽ kích hoạt một số tế bào miễn dịch giúp cơ thể chúng ta không phản ứng thái quá trước các vi sinh vật về sau này.

Rook gọi các vi khuẩn này là ‘những người bạn cũ’. Và chúng ta đang thiếu tình bạn này; việc ăn ở quá sạch khiến ta không tiếp xúc với các vi khuẩn này, khác với thời tổ tiên mình.

Điều này trở thành một câu hỏi hóc búa cho những người muốn sống mạnh khoẻ hơn. Làm sao chúng ta có thể tránh các căn bệnh từ những vi trùng gây hại, trong khi vẫn tạo điều kiện cho các vi khuẩn có lợi?

Rook tất nhiên là không khuyến khích việc bỏ qua các khâu vệ sinh cơ bản, như rửa tay.

Các nhà khoa học xem tay bẩn là một trong những lý do khiến bệnh truyền nhiễm lây lan.

Rửa tay sạch không phải là vấn đề rửa tay lâu đến đâu, mà là rửa kỹ đến đâu.

Bạn phải nhúng vào xà phòng và nước, chà kỹ các bề mặt của tay trong ít nhất 15 giây, sau đó rửa nước lại một lần nữa và sấy khô, các chuyên gia nói.

Việc kỳ cọ với xà phòng sẽ cách ly vi khuẩn với da của bạn, trong khi sấy khô sẽ đẩy chúng ra khỏi tay bạn.

Thế nhưng không phải phần nào của cơ thể cũng cần phải được rửa kỹ đến vậy.

Tắm rửa quá kỹ ‘làm ảnh hưởng đến những hệ thực vật bình thường giúp giữ cho bạn khoẻ mạnh bằng cách cạnh tranh với các sinh vật gây hại,” Ruebush nói.

“Việc vận hành hệ thống miễn dịch trong môi trường sạch sẽ giống như khi não thiếu khả năng cảm nhận. Cuối cùng, nó sẽ hoá rồ và làm tăng khả năng bị dị ứng và tự động miễn dịch đối với tất cả mọi thứ trong môi trường của họ,” bà nói.

Tắm lâu mỗi ngày không hẳn là điều tốt vì nó loại bỏ những ‘vi khuẩn tốt’ ra khỏi da của chúng ta.

Tuy nhiên bạn nên làm sạch khu vực quanh cơ quan sinh dục và những nơi mà thường đổ mồ hôi, và bạn nên thay đồ lót mỗi ngày.

Ở nhà, giải pháp để tránh việc chống lại nhầm loại vi khuẩn không phải là tắm rửa quá đà, mà là làm vệ sinh đúng lúc.

Việc giữ vệ sinh không phải là điều cần làm triệt để một lần một tuần, mà nó cần là ‘điều được làm mỗi ngày, khi các biện pháp vệ sinh được làm đối với những nơi cần thiết và vào đúng những lúc cần thiết,” Sally Bloomfield, từ London School of Hygiene and Tropical Medicine, nói.

Ví dụ như thớt trong nhà bếp. Nếu bạn dùng nó để cắt rau thì có thể rửa sau khi ăn, nhưng nếu chặt cá hay thịt sống thì cần phải rửa ngay nếu không muốn cả gia đình bị nhiễm trùng.

Khoảng 70% thịt gà có chứa Campylobacter, một loại vi khuẩn có thể gây ngộ độc và có thể nhân số lượng lên rất nhanh trên cái thớt mà bạn dùng để thái thịt gà.

Sự ẩm ướt dễ gây hại

Các nghiên cứu từ bệnh viện cho thấy ra trải giường và khăn lau cũng có thể làm lây lan vi khuẩn dễ dàng, nhưng nhà ở của chúng ta không phải là môi trường có độ rủi ro cao và ít có khả năng tạo ra siêu vi khuẩn.

Thế nhưng khăn lông ẩm ướt lại là có vấn đề.

“Không có dữ liệu khoa học cụ thể nào đủ khiến chúng ta tự tin đánh giá rằng chúng ta nên thay ra giường và khăn lau thường xuyên tới mức nào,” Bloomfield nói.

Tuy nhiên có đủ số liệu cho thấy chúng có thể gây nguy cơ nhiễm trùng ở nhà.

Bà khuyến khích nên thay ra trải giường và khăn lau ít nhất một lần mỗi tuần, và cảnh báo không nên dùng chung khăn lau tay và các đồ dùng vệ sinh cá nhân khác.

Khăn ướt, ấm là môi trường lý tưởng cho các vi khuẩn cực kì có hại, Bloomfield nói.

Đó là lý do vì sao khăn lau ở nhà bếp và phòng tắm cần được vứt đi hoặc rửa ngay sau khi dùng, hoặc ít ra là phải được vắt và phơi ngay sau khi dùng, Bloomfield khuyến cáo.

Khăn lau khô bát là môi trường lý tưởng để vi trùng từ cơ thể bạn lay lan ra bát chén, ly cốc vừa được rửa sạch. Nó cần được thay thường xuyên, và khi giặt khăn lau này, nhiệt độ nên để ở mức 60 độ C để đảm bảo triệt khuẩn. Nếu để ở nhiệt độ thấp hơn, bạn nên pha thêm chất tẩy thích hợp vào bột giặt.

Khi dùng phòng vệ sinh, tốt nhất nên đóng nắp bồn cầu khi dội nước để tránh vi khuẩn lan ra và sinh sôi nảy nở.

Pyjama là một điểm yếu khác trong vấn đề vệ sinh cá nhân của chúng ta. Một số khảo sát cho thấy nhiều người chỉ đến khi thấy có mùi hôi mới đem đi giặt.

Tốt nhất là nên thay giặt pyjama một lần mỗi tuần, các chuyên gia nói.

Thông điệp cuối cùng là chúng ta không nên quay về đời sống hoang sơ dơ dáy như trước đây, mà thay vào đó, tìm cách duy trì các vi khuẩn tốt.

Ikka Hanski, một nhà sinh học từ Đại học Helsinki ở Phần Lan, nói, chúng ta cần ra khỏi nhà và giành thời gian vui chơi ở rừng hoặc nơi nhiều cây xanh.

“Hãy để con cái bạn chơi đùa ở những nơi mà chúng có thể tiếp xúc với đất, thực vật, vốn là nơi chứa nhiều vi khuẩn có lợi,” ông nói.

“Nếu bạn có nhà riêng, hãy để cây tự nhiên mọc và phát triển, chỉ cần tỉa một hay hai lần mỗi năm.”

Sức đề kháng sau cơn ốm

Các nghiên cứu cho thấy trẻ em lớn lên trong môi trường không quá sạch thường ít bị hen suyễn và dị ứng.

Một số loại vi khuẩn nhất định cũng giúp chúng ta tránh khỏi các căn bệnh đường ruột và thậm chí một số loại bệnh trầm cảm.

Một cuộc sống khoẻ mạnh hơn có thể được củng cố từ việc tiếp xúc với gia súc hoặc các vi sinh vật vô hại nhưng quan trọng trong đất, thức ăn, nước.

Nếu giả thiết về vệ sinh là đúng thì điều này có thể giải thích sự gia tăng của các trường hợp hen suyễn và dị ứng trong 20 năm qua.

Tất nhiên là có những giải thích khác, như xu hướng sức khoẻ cộng đồng và tính phổ biến của nước đã qua khử trùng, hoặc việc lạm dụng thuốc kháng sinh, và những thay đổi trong môi trường của chúng ta, ví dụ như tình trạng ô nhiễm.

“Nhiều khả năng điều này có sự tham gia của nhiều yếu tố liên quan đến lối sống phương Tây. Thuốc kháng sinh sẽ làm rối loạn hoạt động các vi khuẩn có lợi cho cơ thể của chúng ta và vì vậy, ảnh hưởng đến phản ứng của hệ thống miễn dịch,” Hanski nói.

Ngược lại, ông nói, các nghiên cứu rõ ràng cho thấy là các loại thuốc vaccine không gây hại và không có vai trò trong việc làm tăng khả năng dị ứng.

Nếu nhìn về khía cạnh tươi sáng của vấn đề, bạn có thể biết chắc rằng mỗi lần bị ốm sẽ giúp bạn khoẻ hơn sau này, Ruebush nói.

“Thông điệp ở đây không phải là điều mà hầu hết chúng ta đều muốn nghe: Chúng ta muốn tìm cách nhanh nhất để giải quyết những căn bệnh khó chịu bằng việc tìm đến nhà thuốc. Tuy nhiên mỗi khi làm như vậy, cơ thể bạn sẽ trở nên yếu đi.”

Có lẽ đây là điều chúng ta cần ghi nhớ trước khi sử dụng sữa tắm quá đà.


Người dịch: BBC Tiếng Việt


Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục