Bài viết liên quan:

Với đặc thù phát âm khác nhau theo từng vùng miền mà các tỉnh thành ở Việt Nam có những cách thay đổi theo cách nói đặc trưng của địa phương- nơi mình sinh sống. Trong quá trình giảng dạy phát âm tiếng Anh mình phát hiện một trường hợp thú vị trong cách phát âm của người "xứ nẫu" (người Phú Yên).

(Địa danh Đæ' Dĩa (Đá Bàn) ở "xứ nẫu)

Đôi điều về cách phát âm tiếng Việt của người "xứ nẫu"

"Người xứ nẫu"- ý nói đến những người sử dụng nhiều âm "âu" trong các câu nói. Người Phú Yên và người Bình Định là 2 tỉnh thành miền trung Việt Nam, nằm liền kề nhau trên dải đất giáp biển, không chỉ giống nhau ở nhiều điểm liên quan tới địa hình, tập quán sinh sống mà người dân nơi đây cũng có một cách phát âm đặc biệt-  âm "âu". Bên cạnh những từ vựng có âm "âu" nguyên bản như: đi đâu, ruộng sâu ruộng cạn, con ong nâu, làm gì lâu vậy, cho sủa "gâu gâu", .... Những từ vựng đồng âm "âu" khác lại là hình thức chuyển thể từ âm "ôi", ví dụ: trái ổi (trái ẩu), mặc kệ tôi (kệ tui/ kệ nẫu), thiên lôi (thiên lâu), bệnh rồi (bệnh rầu).... 

Sự thay đổi từ cách sống mang tính bản địa ít giao du với bên ngoài đến sự di chuyển thường xuyên giữa các tỉnh thành. Trong đó, Phú Yên tách ra với Khánh Hòa (từ tỉnh cũ là Phú Khánh), và số lượng "người xứ nẫu" đi học và làm ăn ở Sài Gòn ngày càng nhiều nên dần dần đã có nhiều sự thay đổi trong cách phát âm. Âm "ôi" đã được sử dụng thường xuyên hơn trong các câu nói. Nhưng phải nói rằng, âm "âu" là một âm rất đặc trưng và in đậm trong ký ức của nhiều người. Trong quá trình "luyện âm" để chuẩn hơn, một số trường hợp khác hài hước như: thay vì nói "cái nồi lẫu", người xứ "nẫu" nghi ngờ rằng có điều gì đó sai, nên có lúc chỉnh lại thành "cái nầu lỗi" .

(44 âm sắc trong tiếng Anh)

Sự trùng hợp trong việc phát âm tiếng Anh và tiếng Việt "xứ nẫu"

Âm "âu" bên cạnh là nét đặc trưng trong cách phát âm của người Phú Yên và người Bình Định, nó chưa thể mang lại lợi thế nào khác. Có một âm khác là âm "æ", tưởng chừng chỉ có thể thấy âm này trong bảng 44 âm vị trong tiếng Anh, nhưng rõ ràng quê hương em có "núi Nhæn, sông Đæ' " (núi Nhạn, sông Đà) là một câu nói rất quen thuộc. Chính xác là âm "æ" chứ không phải "e" hay "ắc". Liệu có "gen" nào trong việc hình thành âm "æ" giữa tiếng Anh và tiếng Việt "xứ nẫu" không nhỉ?

Học sinh Việt Nam hay có thói quen biến những âm sắc trong tiếng Anh thành một âm gần giống nào đó trong tiếng Việt để tiện cho việc ghi nhớ, ví dụ: âm "e-i" - thành âm "ay"; âm "a-i" thành âm "ai", "o-i" thành âm "oi", âm "ə-ʊ" thành âm "âu", âm "ʊ-ə" thành âm "ua"... Nhưng việc ghi nhớ như vậy sẽ thành thói quen phát âm đơn sắc âm với các từ vựng tiếng Anh. Âm tiếng Việt là âm đơn sắc (ví dụ: chữ "tờ" + "rờ" + "a" + "nờ" + "gờ" đọc thành "trang"), trong khi đó, âm tiếng Anh là âm đa sắc âm (ví dụ: "t" + "r" + "i:" đọc là "t-r-i:" (tree))

Trong số hàng chục hàng trăm cách phát âm khác biệt đó, người xứ nẫu đặc biệt đúng với âm "æ" trong khi đó, đối với những học viên đến từ các tĩnh thành đó phải bỏ ra một quãng thời gian để tập luyện âm này. Hãy nhớ rằng nó không phải là âm "e", cũng phải là "ắc" trong tiếng Việt. Bạn có thể tìm thấy nhiều từ vựng có chứa âm này như: back, in fact, track ....

Sự trùng hợp này mang lại một sự thú vị nho nhỏ trong lớp học của tôi, khi tôi phải "khô họng" giải thích và làm mẫu hàng trăm lần âm "æ". Theo cả cách phát âm chậm rãi nhất có thể, cho đến cách lý giải chuyển âm như: âm "æ" mang hơi hám 1 nửa âm "a" một nửa âm "e" và đọc âm ngắn. Vậy mà kết quả cũng không "ăn thua" với nhiều học viên, ngược lại "dân xứ nẫu" không cần một nỗ lực nào trong việc luyện tập âm này. Âm "æ" đã trở thành phản xạ tự nhiên. 

Nếu bạn là "người xứ nẫu" hãy tự tin trong việc học tiếng Anh. Nếu bạn có thua thiệt trong việc phát âm 43 chữ âm sắc còn lại trong tiếng Anh thì điều gần như chắc chắn, bạn sẽ không gặp khó với âm "æ". Hãy nói chuyện với Ce Phan, thầy giáo "xứ nẫu" để có thêm nhiều trải nghiệm thú vị khác trong việc học tiếng Anh. 

Tác giả: Ce Phan