Tin song ngữ

  1. Tin tức song ngữ Anh-Việt
  2. Thời sự
  3. Xã hội
  4. Tại sao người Trung Quốc thức dậy sớm

Tại sao người Trung Quốc thức dậy sớm

09/03/2015
Mức trung cấp

Why the Chinese Get Up Early

Zhu Xi, a 12th-century scholar whose teachings and interpretations of the Confucian texts influenced many generations of Chinese, once wrote: "The essence of the day lies in the morning, that of the year in spring, and that of one's life in diligence."

These words were not forgotten. Centuries after Zhu's time, the virtues of getting up early and seizing the morning continued to be echoed by the famed and successful.

Never Sleep In

Gen. Zeng Guofan is known as the man who, in the 19th century, led imperial Chinese armies to victory during the Taiping Rebellion, a cataclysmic insurrection that claimed the lives of tens of millions. This distinguished officer got up at 4 a.m. daily. In a letter to his family, Zeng wrote:

"For the past two centuries, our virtuous predecessors have made it a habit to get up early. Even in cold winter, my great-grandfather was said to rise an hour before the sun, and my father at sunrise."

"Rise early, rise at daybreak. Once you rise, do not again fall back to bed," Zeng told his children.

Gen. Zeng believed not only in getting up early for the sake of personal diligence—indeed, he considered it the cornerstone of continued success through the ages. Sloppy habits in one generation were a slippery slope that would build up and threaten the whole family in the next.

"When one generation lapses into lazed slumber, the second will indulge in immoral whims," he warned.

Effective Early Risers

The Qing Dynasty, which Zeng Guofan served, saw its three greatest emperors, who in combination reigned for about 140 years in the 17th and 18th centuries, get up at 5 a.m. and hold court meetings at 9. These diligent rulers made cultural and territorial contributions to the Chinese empire that last to this day.

Li Hongzhang, a famous statesman who served in Zeng Guofan's army as a young man, seems to have inherited the teachings of his superior well. He did not manage the 4 a.m. mark, but nonetheless got up at 6 a.m. to write hundreds of calligraphy characters as part of his daily routine.

"Morning air is the most refreshing," the soldier and later minister wrote. "Air becomes foul with the bedroom shut tightly at night. Inhaling fresh air, one feels refreshed and vigorous enough to resist any disease."

By the time of Li and Zeng, Qing emperors rose late and conducted their state affairs halfheartedly. They were notorious for their decadent lifestyles and letting real political power fall into the hands of those behind the scenes. Qing China suffered disaster after disaster in the 19th and early 20th centuries. Despite the best efforts of enlightened reformers and steadfast generals, it collapsed in 1911 under the weight of corruption and socio-political rot.

Amid the corruption and decay of the late Qing times, Li Hongzhang stood out as a rare example of a competent official. Even though he did not belong to the Manchurian ethnic group (to which Qing emperors belonged) and was a Han Chinese, the imperial court allowed Li a great deal of control.

With his authority, Li introduced to China modern industrial, entrepreneurial, and military methods. He also brought up a generation of ambitious and gifted officers from his home province, Anhui.

Getting Up Early Means Getting Ahead

Lucius Annaeus Seneca, a Roman Stoic philosopher, said, "The life we receive is not short, but we make it so, nor do we have any lack of it, but are wasteful of it."

Kim Woo-choong, founder and chairman of the Daewoo Group, said, "We all have 24 hours a day. Everyone is born equal in this respect. It is how we use that time that sets us apart."

The early 20th century novelist Lu Xun, who wrote prolifically about the plight of the fledgling Chinese republic, was said to have the character for "early" etched into his desk as a personal reminder.

A collection of Chinese folk proverbs and maxims has the excerpt: "He who comes first leads, he who comes late is led. You cannot claim to have come first, as the witnesses are those before you."

Another proverb, similar to "a stitch in time save nine," goes: "Get up early and be in no hurry; get up late and struggle with fate."

By: Leo Timm

 

 

Tại sao người Trung Quốc thức dậy sớm

Chu Hi, một học giả Nho Giáo thế kỷ thứ XII, đương thời đã từng viết: "Cái tinh túy của một ngày nằm trong buổi sáng, của một năm nằm trong mùa xuân, còn của một đời là ở sự chuyên cần".

Những lời này đã không bị lãng quên. Trải qua nhiều thế kỷ sau thời đại của ngài Chu, đức tính dậy sớm và tận dụng thời gian vào buổi sáng tiếp tục được kế thừa bởi những con người Trung Hoa nổi tiếng và thành công.

Không bao giờ ngủ thêm

Tướng quân Tăng Quốc Phiên là một vị danh tướng vào thế kỷ thứ 19. Ông là người đã chỉ huy quân đội triều đình Mãn Thanh từng bước dẹp yên phiến quân Thái Bình Thiên Quốc— là một cuộc nổi loạn cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người. Hàng ngày vị tướng lừng danh này thức dậy lúc 4 giờ sáng. Trong một bức thư gửi cho gia đình, Ông Tăng đã viết cho con mình:

"Trong hai thế kỷ qua, những bậc tổ tiên đáng kính của chúng ta đã có thói quen dậy sớm. Ngay cả trong mùa đông lạnh giá, cha nghe nói ông cố của cha luôn dậy trước lúc mặt trời mọc 1 giờ còn ông nội các con thức dậy ngay khi ánh bình minh vừa ló rạng".

"Các con phải dậy sớm, thức dậy lúc rạng đông. Khi đã trở dậy thì không được quay lại giường nữa!"

Vị danh tướng không chỉ tin tưởng vào việc thức dậy sớm do đức tính siêng năng của cá nhân ông, mà hơn thế nữa, ông coi đó là nền tảng cho sự thành công từ đời này qua đời khác. Những thói quen cẩu thả ở thế hệ trước sẽ tạo nên tiền lệ xấu và đe dọa đến tương lai của những thế hệ mai sau.

Ông cảnh báo: "Khi một thế hệ sa ngã vào giấc ngủ lười biếng, thế hệ thứ hai sẽ ham mê những ý nghĩ phóng đãng thoáng qua".

Những người hay dậy sớm thành danh

Ba vị hoàng đế vĩ đại nhất trong triều đại Mãn Thanh — đã nối tiếp nhau trị vì đất nước trong khoảng 140 năm, qua hai thế kỷ thứ XVII và XVIII — thường thức dậy lúc 5 giờ sáng và tổ chức ngự triều lúc 9 giờ. Đóng góp của những vị hoàng đế siêng năng này cho văn hóa và lãnh thổ đế chế Trung Hoa vẫn còn được truyền tụng cho đến ngày nay. 

Lý Hồng Chương — một chính khách nổi tiếng đã từng phục vụ trong quân đội của Tướng Tăng Quốc Phiên khi ông còn trẻ — dường như đã kế tục xứng đáng những lời dạy của bậc tiền bối. Tuy nhiên ông không lấy mốc thời gian 4 giờ sáng mà là 6 giờ sáng. Hàng ngày công việc đầu tiên mỗi khi ông thức dậy là viết hàng trăm các ký tự thư pháp. 

Ông nói "Không khí buổi sáng trong lành nhất". "Phòng ngủ đóng chặt vào ban đêm làm không khí trở nên ngột ngạt. Hít vào không khí trong lành, con người ta có cảm giác tươi mới và đủ mạnh mẽ để chống lại bất cứ bệnh tật nào". 

Vào thời đại của ông Lý Hồng Chương và ông Tăng Quốc Phiên, các Hoàng đế Mãn Thanh thường dậy muộn và xử lý các công việc triều chính một cách nửa vời. Họ nổi tiếng về lối sống suy đồi và đã để quyền bính thực chất rơi vào tay những người đứng sau hậu trường. Trung Quốc dưới triều đại Mãn Thanh đã gánh chịu hết thảm họa này đến thảm họa khác trong thế kỷ thứ XIX và đầu thế kỷ thứ XX. Dù cho các nhà cải cách giác ngộ và các tướng lĩnh kiên định đã nỗ lực không ngừng, Triều đại Mãn Thanh sụp đổ vào năm 1911 dưới sức nặng của nạn tham nhũng và nền chính trị-xã hội thối nát.

Trong cái xã hội suy tàn và đầy rẫy tham nhũng vào những năm cuối Triều đại Mãn Thanh, tên tuổi ông Lý Hồng Chương trở thành một ví dụ thật hiếm hoi về một quan chức có tài năng và phẩm hạnh. Mặc dù ông không thuộc dòng tộc Mãn Châu (là dòng dõi hoàng thất nhà Mãn Thanh) và là một người Hán, nhưng triều đình Mãn Thanh đã để ông nắm giữ rất nhiều quyền kiểm soát.

Với thẩm quyền của mình, ông Lý đã khai mở cho đất nước Trung Quốc các phương thức trong công nghiệp, kinh doanh và quân sự theo lối hiện đại Tây phương. Ông cũng đào tạo nên một thế hệ cán bộ có năng lực và tham vọng ở quê nhà ông — Tỉnh An Huy.

Thức dậy sớm có nghĩa là vượt lên phía trước

Lucius Annaeus Seneca, một nhà triết học trường phái Roman Stoics, cho biết "Cuộc sống mà chúng ta có được không phải là ngắn, nhưng chúng ta làm cho nó trở thành ngắn, chúng ta cũng không hề thiếu nó, nhưng chúng ta đang lãng phí nó". 

Kim Woo-Choong, người sáng lập và là Chủ tịch tập đoàn Daewoo, phát biểu "Chúng ta đều có 24 giờ một ngày. Mọi người đều sinh ra bình đẳng trong khía cạnh này. Nhưng cách chúng ta sử dụng thời gian sẽ làm chúng ta khác nhau". 

Những năm đầu thế kỷ 20 nhà văn Lỗ Tấn, người có rất nhiều kiệt tác về hoàn cảnh của nước cộng hòa non trẻ Trung Quốc, được biết là đã khắc chữ "sớm" lên bàn làm việc của mình để tự nhắc nhở bản nhân.

Bộ sưu tập những thành ngữ dân gian và châm ngôn Trung Quốc có trích đoạn: "Ai đến đầu tiên là chỉ huy, ai đến sau phải chịu sự chỉ huy. Bạn không thể khẳng định mình đã đến trước tiên, trong khi các nhân chứng đã đến đó trước bạn".

Một câu tục ngữ khác, tương tự như  "làm ngay cho khỏi rách việc" (stitch in time saves nine): "Dậy sớm thì không phải vội vàng; dậy muộn thì phải đấu tranh với số phận."

Dịch bởi: Vân N

 

bài viết đặc sắc trong tháng 12/2016

Lớp học IELTS vào sáng Chủ Nhật cho học viên có khả năng tự học | Học phí 600.000đ/tháng

Đây là chương trình học luyện thi IELTS dành cho các bạn có khả năng tự học tiếng Anh tại nhà với sự hướng dẫn của thầy Ce Phan vào chiều thứ 7 hoặc buổi sáng Chủ Nhật hàng tuần…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục