Bạn có tin rằng học tiếng Anh thì khả năng dùng tiếng Việt của bạn cũng tốt lên?

Quá trình học tiếng Anh bổ trợ hay ảnh hưởng như thế nào tới cách dùng tiếng Việt của bạn? Ce Phan thì hoàn toàn tin rằng bạn sẽ cải thiện kỹ năng văn chương (literacy kills) của mình rất nhiều, đặc biệt là kỹ năng nói (speaking) và viết (writing).

Khi học tiếng Anh thì cũng thời bạn cũng hấp thụ phần nào đó văn hóa và những đặc tính tốt đẹp mà người Anh, Mỹ, Úc ... thể hiện trong đó. Từ đó, khi sử tiếng Việt bạn cũng có những điều chỉnh để thể hiện ý mà bạn định truyền đạt tốt hơn.

(Có ngược đời không? Từ khi yêu thích tiếng Anh, Ce Phan cũng yêu thích tiếng Việt hơn trước)- Ảnh Ce Phan 

Ví dụ: Ce Phan thường xuyên dùng đến những từ như "xin lỗi", "cám ơn", "làm ơn", "cảm phiền" , "thứ lỗi" , "bạn thấy sao" , "thật vậy" , ... khi giao tiếp trong tiếng Việt. Khi viết thì những từ chỉ khả năng như: "có thể"; "dường như" ; một cách dễ hiểu" ; "rõ ràng rằng" , "khó lòng" ; "chắc hẳn" ... cũng thường xuyên được dùng hơn.

Bạn có thể nói rằng mình đã sử dụng những từ đó trước đây mà không cần học tiếng Anh. Điều đó đúng ! Nhưng vấn đề mình đang bàn ở đây là những bạn trước đây ít dùng những kiểu nói/ viết như vậy thì khi bắt đầu học tiếng Anh sẽ dần thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Hơn nữa, khi học tiếng Anh một thời gian thì cách khai triển ý khi nói hoặc viết của chúng ta dường như dễ dàng hơn. Cách viết của bạn trong tiếng Việt từng bị thầy giáo chê là "lang man" ; "lủng củng" ; "rối ý" sẽ được cải thiện khi bắt đầu làm quen với tiếng Anh. Hầu hết các tài liệu tiếng Anh đều hướng đến cách diễn đạt ý đơn giản, hiệu quả... và đi trực tiếp vào vấn đề đang nói. Một khi bạn làm quen với các bài thực hành viết và nói giống vậy trong tiếng Anh thì với tiếng Việt, bạn cũng biết cải thiện chất lượng cho nội dung bạn đang nói tới.

Có một điều vô cùng tuyệt vời trong tiếng Anh mà sẽ giúp ích rất nhiều cho khả năng Việt ngữ của bạn đó là: cách diễn đạt thay thế (paraphrasing).

Trong tiếng Anh có nhiều kiểu diễn đạt khác nhau cho cùng một ý, trong đó 5 cách sau đây là phổ biến nhất: 1-đồng nghĩa ; 2-mô tả (định nghĩa) ; 3-trật tự sắp xếp từ trong câu ; 4-câu chủ động - câu bị động ; 5-thay đổi từ loại. Người dùng tiếng Anh có thể dụng 1 hoặc kết hợp nhiều kiểu khác nhau để thể hiện cho cùng một ý nghĩ. Có thể cách dùng từ/câu này đến từ văn hóa "không-thích-sự-lặp-lại" hay sự khắt khe trong việc bản quyền nội dung (Điều này không giải thích cho việc đạo văn bằng cách paraphrasing, mà chỉ cuốn giải thích tại sao mọi người lại chọn cách thể hiện khác nhau cho cùng 1 ý muốn nói).

Một thời gian dài làm quen với những kỹ thuật trên, bạn sẽ có xu hướng nói khác đi một tý trong tiếng Việt. Bạn thích tìm tòi từ vựng tiếng Việt mà mình còn thiếu. Bạn đọc các bài viết tiếng Việt tỉ mỉ hơn và trường trau chuốt hơn cho câu nói/viết của mình.

Nói đến đây có thể bạn sẽ hiểu lầm một chút nếu cho rằng người giỏi tiếng Anh sẽ giúp họ giỏi tiếng Việt hơn một người chỉ đơn thuần học Việt ngữ. Đó hoàn toàn là một vấn đề khác mà không thể so sánh được. Nhưng chắc hẳn, ai cũng sẽ có thể cải thiện vốn tiếng Việt của mình kể từ khi giỏi tiếng Anh.

Đương nhiên nhận định trên chỉ đúng cho những ai đang học song ngữ, nghĩa là: vừa biết tiếng Việt như tiếng mẹ đẻ và vừa học tiếng Anh. Những em bé người Việt khi chưa phát triển ngôn ngữ mà đã tiếp xúc với ngoại ngữ thì sẽ có những hướng phát triển ngôn ngữ khác.

Còn một điều tương đồng nữa giữa cách truyền đạt ý bằng tiếng Việt và bằng tiếng Anh đó là trong lĩnh vực học thuật. Có lẽ do sự hình thành tiếng Anh lâu đời hơn tiếng Việt, cũng có thể là nền khoa học và học thuật của phương Tây vượt trội hơn mà thu hút nhiều học giả người Việt trong nhiều năm qua mà cách thể hiện văn chương khoa học của những người làm khoa học khá giống nhau. Đây là một đề tài lớn và Ce Phan sẽ quay trở lại trong một bài viết khác.

Tóm lại, một người Việt trưởng thành học tiếng Anh sẽ có lợi đôi đường: vừa giỏi tiếng Việt vừa giỏi tiếng Anh. Đó là một kết quả tốt đẹp phải không nào.

Tác giả: Ce Phan