Bài viết liên quan:

Làm thế nào để có nhiều ý tưởng cho một bài luận trong IELTS?

Có nhiều học viên khi mới bắt đầu các lớp học Writing của tôi thường lo lắng rằng không hề có một ý tưởng nào trong đầu cho một câu hỏi yêu cầu viết luận. Thường thì các bạn tự học bằng cách sử dụng nguồn ý tưởng có sẵn từ các trang mạng hoặc sưu tầm các ý tưởng từ các bài đọc. Đó đều là những cách tương đối dễ nhất nếu các bạn có đủ thời gian để tham khảo các tài liệu mẫu. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đó là: làm sao để bạn có thể tạo ra các ý tưởng thật nhanh chóng sau khi phân tích đề bài đối với những chủ đề mà bạn chưa hề chuẩn bị trước?

Có một điều mà bạn phải luôn ghi nhớ: IELTS là bài thi kiểm tra khả năng sử dụng ngôn ngữ (tiếng Anh) chứ hoàn toàn không kiểm tra kiến thức của bạn. Vì thế sẽ không có đánh giá nào liên quan tới ý tưởng là hay-dở (hoặc thú vị ra sao) mà chỉ xem ý tưởng đó có liên quan tới chủ đề mà bạn đang đề cập tới hay không? Nhiều giám khảo IELTS cũng thừa nhận rằng bạn hoàn toàn vẫn có thể đạt điểm 9 trong bài thi viết miễn sao có ý (chất liệu bài viết) hỗ trợ được chủ đề mà bạn đang đề cập tới.

Có nhiều nguồn bài viết hướng dẫn bạn cách tạo ra các ý tưởng khác nhau khi thực hành phần IELTS Writing Task 2. Những chia sẻ bên dưới là những trải nghiệm thực tế mà tôi tích luỹ được thông qua quá trình áp dụng cho chính học viên của tôi. Có thể phù hợp với bạn, có thể không bởi vì người ta nói ‘không thể nào có một giải pháp cho tất cả’ (No One Size Fits All)

Trước hết, bạn hãy tìm hiểu về lộ trình 4 bước phát triển khả năng viết của bạn đã được nhiều nhà sư phạm phân tích và ghi lại như một phần tiêu chuẩn trong dạy học Writing, đó là: Diving Writing ; Matching-Patching Writing ; Architecture Writing ; Planning Writing. Tôi phát triển phương pháp dạy học viên của mình cho riêng kỹ năng viết dựa trên lộ trình 4 bước như vậy. Sau đây hãy tìm hiểu kỹ từng bước:

1. Diving Writing: Viết theo phong cách lặn ngụp. Nghĩ gì viết đó và khai thác các ý tưởng đã nghĩ đến cho tới khi dừng bút (hết biết viết gì thêm)

Ví dụ 1: Một ai đó nêu lên câu hỏi: ‘Do you think it’s a good idea that young people take a year off between school and university to work or travel?’ (câu hỏi này quả đúng là không quen thuộc với người Việt khi mà các bạn không có trải nghiệm gì liên quan tới ‘a gap year’ giữa cấp THPT và cấp Đại học) 

Nhưng nếu bằng sự hình dung nào đó thì bạn vẫn có thể cho ý kiến của mình: “Yes. Many young people are not mature enough to go to university at 18 and travelling or working will help them mature. Working for a year could also allow them to save money and gain valuable work experience. If they go travelling, they will get to experience different cultures.” 

Hoặc

Ví dụ 2 về một chủ đề mà phần lớn học viên của tôi đều không mấy hứng thú, đó là về ‘space exploration’ (khám phá về không gian). Một câu hỏi bất chợt- đại loại như: “Do you agree that governments are wasting money when they spend a lot of money for space exploration?

Nếu câu hỏi mày được đưa ra trong bối cảnh không phải là phòng thi hoặc lớp học mà chỉ là trong một cuộc tám chuyện ngoài đời thường thì có lẽ có người sẽ trả lời theo kiểu: “No. I do not think so. In fact, there are many successful space explorations conducted by the big sponsorships of governments. I heard that Nasa has spent billions of dollars for many project relating to space and its findings have really changed the world since they found the new energy resources and lives from other planets.”

Dương nhiên các câu trả lời như trên cũng có vẻ “hơi học thuật”  một chút phải không? Bạn cũng có thể trả lời theo cách nào đó khác đi miễn sao câu trả lời của bạn không bị lạc đề. Trả lời bằng câu đơn, câu ghép hay câu phức đều không quá quan trọng trong giai đoạn này.

Nếu bạn là người hoàn toàn không thích bàn những chuyện trên trời dưới đất ngay cả khi gặp mặt bạn bè trong quán cafe, trong quán nhậu ... thì bạn có thể bỏ qua bước này hoặc là sẽ tập cách thể hiện ý tưởng trên mọi vấn đề, mọi phương diện. Dù đúng – dù sai !

(Một lá thư viết tay của một bé trai viết cho cha mẹ theo phong cách viết DIVING- Sưu tầm qua trang Facebook của một người bạn)

Như vậy, chất liệu viết văn (ideas) ra đời rất đơn giản từ việc ‘nhiều chuyện’ của bạn. Hãy thử tập thói quen nêu ra quan điểm cho mọi thứ mà bạn nghe thấy, nhìn thấy. Những thứ bạn đang nghĩ tới đều là nguồn dữ liệu có thể dùng được trong bài luận của IELTS.

Bạn có thể thực hành dễ dàng bằng cách tham gia vào bất kỳ cuộc bàn luận nào qua các trang mạng xã hội. Hãy để lại bình luận của mình trong những chủ đề sẵn có, hoặc tự mình nêu lên một chuyện nào đó để có viết vài dòng về nó. Có thể bạn sẽ nhận được những bình luận để có thể phát triển thêm ý hoặc có ai đó sẽ sửa lỗi sai từ vựng/ngữ pháp cho bạn. Đừng nản nếu có ai đó cố tình ‘show-off’ (khoe mẽ) khả năng của họ bằng cách chê ‘bung nóc’ bài viết dạng DIVING của bạn. Hãy Makeno ! (Mặc kệ nó). Quan trọng hơn hết là bạn biết là bạn đang thực hành ở bước nào trong các bước để có 1 bài luận tốt.

2. Matching-Patching Writing: Viết theo phong cách chắp-nối. Sau khi đã trải qua một thời gian viết theo kiểu Diving.

Lúc này bạn đã quen với việc viết thành câu cho những gì bạn suy nghĩ trong đầu. Tiếp theo đó là giai đoạn bạn sẽ hình hành ‘chùm ý tưởng’ liên quan tới một chủ đề nào đó. Trong phần lớn những bài viết hướng dẫn về cách diễn giải ý tưởng, các tác giả thường gọi quá trình này là ‘Brainstorming’ hoặc ‘Mind mapping’.

  • Brainstorming: quá trình mà bạn tìm càng nhiều càng tốt những ý tưởng liên quan tới câu chuyện đang đề cập tới trước khi bạn bắt đầu trình bày những ý tưởng đó. Mặc dù đây là phương pháp được nhiều thầy cô giáo dạy IELTS nhắc tới, nhưng theo tôi đây là bước tiêu tốn nhiều thời gian mà nhiều khi không hiệu quả. Một phần nữa, các ý tưởng mà học viên của tôi ‘brainstorm’ được thường quá chung chung hoặc không mấy liên quan tới chủ đề được đề cập.
  • Mind mapping: phương pháp này khắc phục được điểm yếu của Brainstorming khi người học có thể sẽ tìm ra mối liên quan nhiều hơn giữa các từ khoá so với chủ đề đang được bàn luận. Một vấn đề vẫn chưa khắc phục được đó là thời gian! Người học vẫn tốn quá nhiều thời gian để có thể hình dung ra một bản đồ tư duy thật tốt.

Bởi vì những điểm mạnh/yếu như trên mà cả 2 phương pháp này sẽ đòi hỏi người áp dụng ở một trình độ viết và tư duy nhất định mới có thể thực hành tốt được. Cách đơn giản nhất là hãy cứ thực hành ! Dù sao đi nữa bạn cũng đang ở đạt được một khả năng Writing tốt hơn so với giai đoạn đầu tiên.

Thực hành như thế nào?

Trước hết, hãy liệt kê ra những gì bạn đang nghĩ tới liên quan tới 1 chủ đề nào đó (viết theo phong cách DIVING). Sau đó, học cách gom ý/ câu đối với những ý tưởng của bạn có tính đồng dạng hoặc trùng lặp VÀ mở rộng thêm cho những ý mà bạn cho rằng chưa đầy đủ.

Ví dụ:

Quay trở lại với đề tài về ‘gap year’ đã thực hành viết DIVING như bên trên. Bây giờ bạn thử làm quen với câu hỏi giống với dạng đề bài IELTS Writing hơn, như sau: “In some countries, young people are encouraged to work or travel for a year between finishing high school and starting university studies. Discuss the advantages and disadvantages for young people who decide to do this.

Sau khi phân tích câu hỏi, bạn xác định được một vài điểm chính từ đề bài:

   - Chủ đề: a gap year between highschool and university

   - Đối tượng và giới hạn: in some countries, young people

   - Câu hỏi: advantages/disadvatages

 

Chẳng hạn, bạn viết được những dòng như bên dưới:

There are some benefits for high school students when they take a year off to experience a new life before going into their career. In fact, many young people are not mature enough to go to university at 18 and working or travelling will help them mature. Working for a year could also allow them to save money and gain valuable work experience. If they go travelling, they will get to experience different cultures. Beside, they can learn problem-solving skills from all difficulties that they meet from the real life. As a result, young students can expand their knowledge a lot and become more mature just a year after their highschool period.

On the other hand, students may face with many drawbacks if they choose to travel for a year after graduating from high school. Firstly, A gap year between high school and university is quite long and students may forget the neccessary knowledge that they will apply for higher education. In many countries, these students do not receive any priority for the university enrollment after their trips, whereas the other candidates can pass the entrance test easily by their careful preparation.  Secondly, young students really risk their lives in a new living environment as they do not understand and break the laws of their destinations. Another common disadvantage is about their health problems when they live with a different weather condition or eat unfamiliar food.

Như vậy chúng ta vừa tìm hiểu qua 2/4 bước để có một bài viết tốt trong phần viết luận IELTS. Trong đó, bước 1 nhấn mạnh cách để bạn thư giãn và phát triển ý một cách tự do- tránh bó buộc mình vào giới hạn của một bài văn ; bước 2 là cách chỉnh sửa câu văn/ ý sao cho mạch lạc hơn, tập trung tốt hơn vào đề tài bằng cách ghép nối các ý hoặc thay đổi những thành phần không phù hợp.

Hai bước còn lại sẽ được trình bày trong bài viết kế tiếp. 

 

Soạn bởi: Ce Phan