Bình luận về cuộc thư hùng võ miệng giữa Donald Trump và Hillary Clinton, giáo sư thiên tả Robert Reich có câu bình luận đầy chữ nghĩa như sau trên Twitter: "Donald Trump has dragged America through a reality TV show that tests our decency. Any Republican office-holder..."

Chữ "decency" được dịch như thế nào cho đúng. Liệu giáo sư có dùng với nghĩa là "tử tế" không? Trước giờ có nghe đến tiếng Pháp thì khi dùng từ vựng có phân biệt giống đực-giống cái, ai ngờ đâu chữ "decency" cũng có thể hiểu theo 2 nghĩa đực-cái khi dịch ra tiếng Việt. Nếu dành cho phái mạnh có thể hiểu là: "đứng đắn"; dùng cho phái yếu là "đoan trang".

Chữ "decency" nó thâm vậy là do lần tranh cử này bên phe Donald Trump muốn xem bà Hillary đỡ như thế nào khi nhắc đến vụ ông chồng tổng tống Bill Clinton có hành động "thiếu đứng đắn" với cô trợ lý thực tập của mình. Còn bên phía bà già gân Hillary thì kiếm được cái băng ghi âm về ông Trump khi nói chuyện nói chuyện đàn ông đàn bà, sờ mó phụ nữ.

Giáo sư Robert Reich viết như vậy, có nghĩa là khi bạn xem cuộc thư hùng này, bạn chọn bên nào thì quả là bài test cho sự "đứng đắn" hay "đoan trang" của bạn.....

Tác giả: Ce Phan


Dịch một chữ

Nhân vụ Trump bị lộ băng ghi âm nói chuyện đàn ông đàn bà, sờ mó phụ nữ, Giáo sư sặc tả Robert Reich viết về việc này trên twitter của ông: “…that tests our decency”.

Hôm trước có một người bạn gửi email, bảo là tay Trump bựa lắm anh ạ, anh Giáo sư Quốc Anh bạn anh còn phải lên tiếng trên FB, rằng những người bạn decent của anh ấy ở Mỹ đều không chịu nổi Trump. Tôi có hỏi lại là anh Quốc Anh có nói decent là gì không. Bạn kia lại lọ mọ đi đọc FB rồi về bảo: anh ấy dịch là “tử-tế”.

Tôi bèn hỏi học giả kiêm dịch giả tự do Tân Trần Quốc. Dù rất bận rộn với việc phiêu lưu thiên hạ để học rùng mình, Tân tiên sinh vẫn email trả lời: “Theo ý kẻ hậu sinh này, decent nên dịch là đứng-đắn”. Một lúc sau, tiên sinh bổ sung: “Nếu dùng với phái yếu, nên dịch là đoan-trang”.

Phải rồi, tử tế nghe rất chung chung, đã thế người tử tế với vợ mình, có khi lại không tử tế với vợ thằng hàng xóm. Nhưng đứng đắn và đoan trang nó khác hẳn, về mặt xã hội, nó dễ hình dung hơn.

Tôi viết thư hỏi Giáo sư Châu, xem có công thức toán nào để đo lường “decency” hay còn gọi là “đứng đắn, đoan trang”. Giáo sư Châu tuy đang rùng mình, cũng viết thư lại: “Đoan-trang thì toán nó chịu Xu ạ. Còn đứng-đắn thì cũng thế. Nhưng chắc chắn là những người đứng đắn như Bill Gates tối nào cũng rửa bát cho vợ. Các giáo sư Toán từ Yale đến Chicago cũng thế”.

Vụ rửa bát này hay phết. Đàn ông đứng đắn là phải rửa bát sau bữa tối ở nhà mình. Nhấn mạnh là nhà mình.  Đừng như ai kia, sáng sớm đã thọc vào bếp nhà người ta vạch tay vào chén bát rồi chê rửa chưa sạch.

Tác giả: Nguyễn Phương Văn


Tranh Cử Hoa Kỳ? Phải Biết Tiếng Lóng và Nói Tục

Nhiều quốc gia trên thế giới thấy ngạc nhiên tới lợm giọng vì sinh hoạt dân chủ Hoa Kỳ lại phơi bày những nét thô tục nhất trong cuộc tranh cử tổng thống năm nay. Sự thật thì từ thời lập quốc, các bậc tổ phụ của quốc gia này, là giới hiền triết và lãnh đạo cao quý, đã ném cho nhau nhiều lời dơ bẩn sau khi trau dồi tài nghệ từ các trận khẩu chiến chống kẻ thù là Đế quốc Anh.

Điển hình là lời mạt sát của Thomas Paine, một tay trí thức đã từng ngưỡng mộ George Washingto nhưng đã gửi thư ngỏ cho Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ để mạt sát: “phản trắc trong chốn bạn bè và đạo đức giả trong đời sống công cộng”; và Washington là "kẻ bội phản, tên gian lận …”

Câu hỏi cần giải ảo là vì sao nền dân chủ Hoa Kỳ lại có hiện tượng quái lạ ấy?

 

Thực hiện: Nguyễn Xuân Nghĩa, Đinh Quang Anh Thái