Gần đây mình đọc ở đâu đó trên Facebook một vài chia sẻ bằng câu chữ, và cả video rằng: IELTS không hẳn là tiếng Anh học thuật, hay là IELTS không giống với tiếng Anh giao tiếp thông dụng. Mặc dù, bản thân chương trình IELTS chia ra làm 2 dạng rất rõ rệt là: General (mang tính thông dụng, phổ phát), Academic (mang tính học thuật). Hôm nay mình thử chia sẻ một số thông tin và những hiểu biết dựa trên kinh nghiệm dạy tiếng Anh giao tiếp và tiếng Anh học thuật tại CEP

(Ảnh được phát họa và chụp bởi Ce Phan)

Ở Việt Nam, nhìn vào lịch thi của 2 chương trình trên (lịch thi dành cho bài thi Academic dày đặc gấp 4-5 năm lần so với dạng General) thì đủ biết mức độ phổ biến của nó tại Việt Nam. Hay nói cách khác, khi nói tới tiếng Anh học thuật mọi người thường nghĩ đến IELTS chứ không nhắc nhiều tới cụ thể là dạng học thuật hay thông dụng. Điều này có thể hiểu đơn giản là thị hiếu cũng như tầm ảnh hưởng của bằng cấp ở mỗi nơi mỗi khác mà ở đó một vài chương trình này sẽ phổ biến hơn những chương trình khác.

Cụ thể, nếu một người học cần bằng cấp để du học hoặc theo học các chương trình học thuật cao hơn phổ thông như: Trung cấp, Cao đẳng, Đại học, Cao học, Tiến sĩ, Giáo sư ...thì những chương trình tiếng Anh thiên về học thuật như: IELTS, hoặc TOEFL iBt ... là những yêu cầu bắt buộc cho đầu vào hoặc đầu ra của các trường. Nhưng đó thường là yêu cầu cho nhóm những trường có thiên hướng nghiên cứu khoa học, hoặc chương trình mang tính hàn lâm. Một số trường khác chỉ yêu cầu Toeic, hoặc TOEFL pBt khi trường đó thiên hướng đào tạo để phục vụ cho những công việc cấp thiết, hoặc bổ sung nhân lực cho thị trường lao động hiện tại.

Như vậy, tại sao vẫn có nhiều mối bận tâm và lẫn lộn giữa sự lựa chọn IELTS, Toeic, hay tiếng Anh giao tiếp thông thường? Tại sao vẫn có nhiều trường Đại học chính quy lựa chọn Toeic thay cho IELTS? và ngược lại tại sao cho nhiều kỹ sư, bác sĩ, kỹ thuật viên, nhân viên văn phòng mặc dù không theo học các chương trình học thuật cao hơn nhưng họ lại vẫn chọn IELTS (Academic) chứ không phải IELTS (General)?

Vấn đề nằm ở thương hiệu của mỗi loại chứng chỉ tiếng Anh và phần hưởng lợi của đơn vị đào tạo khi chấp nhận một loại chứng chỉ ngoại ngữ nào đó.

Thật vậy, vào cuối năm 2014, trong bài viết vấn nạn chuẩn tiếng Anh cho sinh viên tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam tôi đã nói rõ lợi ích của 3 bên: trường Đại học, cơ quan đại diện Toeic (IIG) và sinh viên được hưởng lợi khi Toeic phổ biến ở Việt Nam. Với dân số trẻ như Việt Nam và số lượng sinh viên tiếp tục các bậc học phổ thông nhiều như ở Việt Nam thì đây là đúng là thị phần cực kỳ lớn. Và đương nhiên, nếu khâu quản lý chất lượng đào tạo và phổ biến như cách hiện nay thì sẽ có nhóm những người học dồn sự chú ý tới một chương trình học nghe có vẻ như "cao cấp" hơn, đó là: IELTS. 

Như vậy, IELTS (Academic) ngày nay được áp dụng không chỉ để hiểu như là một cầu nối ngôn ngữ cho các chương trình học thuật như vốn dĩ nó được phân loại ra làm 2 cách thức thi như đã nói ở trên, mà sức hút của nó hoàn toàn đến từ giá trị thương hiệu khi mà có một lượng lớn ứng cử viên không sử dụng chứng chỉ này cho các chương trình học thuật cao hơn trong nước, hoặc ngoài nước. 

Quay trở lại với hiện tượng nhiều bạn đã giỏi tiếng Anh và cả những chứng chỉ Toeic, IELTS ở số điểm cao và đã đại diện theo một hướng nào đó trong các chương trình đào tạo lý giải về những đặc điểm của các chương trình này, rằng IELTS gần với tiếng Anh thông dụng hay tiếng Anh học thuật?

Như vậy, tại sao một ứng cử viên trước khi bắt đầu học một chương trình tiếng Anh nào đó không thử tự mình nghiên cứu các thông tin sẵn có ở các trang chính thức của British Council, hoặc IDP (các đơn vị độc quyền đánh giá ứng viên IELTS tại Việt Nam) và hình dung rõ hơn? 

Rõ ràng là IELTS Academic là chương trình tiếng Anh có thiên hướng học thuật, nghĩa là những tiêu chí đánh giá của nó nhằm xác định trình độ tiếng Anh của ứng viên có đủ để đảm đương các chương trình học thuật mà ở đó các môn học, các chương trình nghiên cứu, các bài luận được trình bày bằng tiếng Anh. Nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả các câu hỏi của IELTS đều quá nặng về học thuật đến nỗi nếu bạn không làm khoa học thì không trả lời được. 

Lấy một trường hợp làm ví dụ để các bạn dễ hiểu hơn. Em Đỗ Nhật Nam khi ở còn nhỏ (dưới 12 tuổi) thì đã biết đến như một thần đồng tiếng Anh với mức điểm IELTS 6.0. Sau đó khi lớn hơn 1 chút, và được tiếp xúc nhiều hơn với kiến thức hàn lâm và học thuật thì em nhanh chóng đạt mức điểm 7.5 (hoặc hơn). Có thể hiểu ngắn gọn là nếu một ứng viên chỉ mong muốn đạt điểm IELTS tầm 6, hoặc 6.5 trở xuống thì không nhất thiết phải đi sâu vào 4 kỹ năng: Nghe- Nói- Đọc- Viết trên góc độ học thuật. Đó là lý do tại sao, các chương trình học ở các nước như Anh, Mỹ , Úc ... thường yêu cầu điểm IELTS ở mức trên 6.5 (mức mà theo đánh giá của IELTS là có khả năng truyền đạt, hiểu ở mức trung bình khá). Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường Đại học trên thế giới chấp nhận mức điểm tầm 5-6.5 không phải họ đã thỏa mãn với mức điểm tiếng Anh đầu vào của ứng viên, mà đó có thể là những khó khăn trong khâu tuyển sinh, hoặc doanh thu của trường học. 

Bạn vẫn còn thắc mắc là liệu điểm IELTS tầm 5-6.5 giá trị như thế nào so với Toeic 600-700?; hay bạn vẫn còn chưa rõ liệu điểm IELTS 6.5+ có thực sự dùng tiếng Anh học thuật tốt khi vào học các chương trình học đầy hàn lâm như: Cao học, Tiến sĩ ...?

Câu hỏi đầu tiên có vẻ như hơi khập khiễng khi so sánh hai chương trình học với hai cách làm bài thi khác nhau, mặc dù một số nơi có gợi ý cách quy đổi điểm. IELTS kiểm tra 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc và viết còn Toeic thì tập trung vào kỹ năng đọc hiểu và nghe. Theo học chương trình nào phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian, khả năng đóng học phí và lệ phí thi của bạn. Có dư giả một chút hãy học IELTS, tiết kiệm hơn thì học Toeic và tiết kiệm nữa thì học tiếng Anh giao tiếp và tự ghi video nói tiếng Anh để gửi đến các nhà tuyển dụng. Ở trên, hoàn toàn không đề cập liệu cách nào mới thực sự chứng minh được bạn thực sự giỏi tiếng Anh, hay loại chứng chỉ nào giá trị hơn chứng chỉ nào. 

Hãy quên đi khái niệm học IELTS Academic như tiếng Anh thông dụng nếu bạn thực sự muốn áp dụng nó vào tiếng Anh học thuật để làm nghiên cứu khoa học sau này. Quả thực, đạt điểm IELTS trên 6.5 hoặc thậm chí là 7.5 cũng chưa đủ để bạn thực sự làm quen với văn chương khoa học. IELTS tạo nền tảng tốt giúp các ứng viên có thể thích nghi với các yêu cầu trong chương trình học thuật sau này, tiếp đó nữa là trở thành các nhà khoa học, hoặc những người có khả năng áp dụng tiếng Anh một cách chuyên nghiệp vào những đề tài của mình trong các công việc sau này. Do đó, nếu bạn đang hướng đến mục đích như đề cập ở trên thì hãy học cách nói cho tròn câu, rõ chữ biết cách cảm thụ những bài báo khoa học và viết cách viết, giao tiếp như một học giả. 

Có lẽ những lời động viên học Toeic, hay IELTS của những người từng có kinh nghiệm chỉ nhằm mục đích giúp bạn bớt lo lắng hơn khi tiếp cận các chương trình tiếng Anh, chứ nó không đại diện hay giải thích được những bối cảnh và tiêu chuẩn mà các bằng cấp tiếng Anh đang được áp dụng và càng không chứng minh được rằng liệu rằng số điểm nào trong các chứng chỉ sẽ thực sự chứng minh được sự áp dụng thành công tiếng Anh vào công việc và học tập sau này. Chính tư duy và quyết tâm của bạn mới thực sự là chìa khóa cho tất cả.

 

Số liệu tham khảo để phân biệt: Tiếng Anh giao tiếp, Toeic, IELTS và tiếng Anh trong khoa học

- Tiếng Anh giao tiếp: Chọn lọc những cấu trúc từ có tần suất lặp lại cao nhất trong giap tiếp thông dụng. (Thực hành 1000 cụm từ tiếng Anh thông dụng, ưu tiên học theo quy tắc 80/20)

- Toeic: Bao gồm 2 bài thi: Reading & Listening  (100 câu hỏi trắc nghiệm/bài thi, đề thi theo dạng ngân hàng đề thi, sử dụng lặp lại 600 thuật ngữ với tần suất cao)

- IELTS Academic: Bao gồm 4 bài thi: Speaking (dạng interview), Writing (mô tả bản đồ, viết luận), Reading (đọc hiểu 3 bài báo học thuật), Listening (nghe từ các đoạn hội thoại thông thường cho tới các bài giảng hoặc giới thiệu mang tính học thuật); Khoảng 30 chủ đề, với khoảng hơn 3000 mục từ thông dụng trong tất cả các chủ đề.

- Tiếng Anh trong khoa học: Bên cạnh các quy tắc căn bản như IELTS khi áp dụng các kỹ năng Nghe-Nói-Đọc-Viết nhưng cách thức sử dụng từ vựng đa dạng hơn, cân nhắc kỹ hơn, và bắt buộc không được trùng lặp về ý trong phần Speaking và Writing giữa 2 nghiên cứu khác nhau. Số lượng từ vựng không nhấn mạnh các từ vựng có tần suất lặp lại cao hay thấp. Thuật ngữ càng mới, cách viết càng mới mà vẫn đảm bảo tính logic và theo chuẩn khoa học thì càng được khuyến khích.

 

Tác giả: Ce Phan