Tin song ngữ

  1. Tin tức song ngữ Anh-Việt
  2. Thời sự
  3. Thế giới
  4. Làm thế nào để tránh lũ lụt?

Làm thế nào để tránh lũ lụt?

Mức trung cấp

Keep the Water Away

Last winter’s floods on the rivers of central Europe were among the worst since the Middle Ages, and as winter storms return, the spectre of floods is returning too. Just weeks ago, the river Rhone in south-east France burst its banks, driving 15,000 people from their homes, and worse could be on the way. Traditionally, river engineers have gone for Plan A: get rid of the water fast, draining it off the land and down to the sea in tall-sided rivers re-engineered as high-performance drains. But however big they dug city drains, however wide and straight they made the rivers, and however high they built the banks, the floods kept coming back to taunt them, from the Mississippi to the Danube. Arid when the floods came, they seemed to be worse than ever. No wonder engineers are turning to Plan B: sap the water’s destructive strength by dispersing it into fields, forgotten lakes, flood plains and aquifers.

Back in the days when rivers took a more tortuous path to the sea, flood waters lost impetus and volume while meandering across flood plains and idling through wetlands and inland deltas. But today the water tends to have an unimpeded journey to the sea. And this means that when it rains in the uplands, the water comes down all at once. Worse, whenever we close off more flood plains, the river’s flow farther downstream becomes more violent and uncontrollable. Dykes are only as good as their weakest link—-and the water will unerringly find it. By trying to turn the complex hydrology of rivers into the simple mechanics of a water pipe, engineers have often created danger where they promised safety, and intensified the floods they meant to end. Take the Rhine, Europe’s most engineered river. For two centuries, German engineers have erased its backwaters and cut it off from its flood plain.

Today, the river has lost 7 percent of its original length and runs up to a third faster. When it rains hard in the Alps, the peak flows from several tributaries coincide in the main river, where once they arrived separately. And with four-fifths of the lower Rhine’s flood plain barricaded off, the waters rise ever higher. The result is more frequent flooding that does ever-greater damage to the homes, offices and roads that sit on the flood plain. Much the same has happened in the US on the mighty Mississippi, which drains the world’s second largest river catchment into the Gulf of Mexico.

The European Union is trying to improve rain forecasts and more accurately model how intense rains swell rivers. That may help cities prepare, but it won’t stop the floods. To do that, say hydrologists, you need a new approach to engineering not just rivers, but the whole landscape. The UK’s Environment Agency -which has been granted an extra £150 million a year to spend in the wake of floods in 2000 that cost the country £1 billion- puts it like this: “The focus is now on working with the forces of nature. Towering concrete walks are out, and new wetlands : are in.” To help keep London’s feet dry, the agency is breaking the Thames’s banks upstream and reflooding 10 square kilometres of ancient flood plain at Otmoor outside Oxford. Nearer to London it has spent £100 million creating new wetlands and a relief channel across 16 kilometres of flood plain to protect the town of Maidenhead, as well as the ancient playing fields of Eton College. And near the south coast, the agency is digging out channels to reconnect old meanders on the river Cuckmere in East Sussex that were cut off by flood banks 150 years ago.

The same is taking place on a much grander scale in Austria, in one of Europe’s largest river restorations to date. Engineers are regenerating flood plains along 60 kilometres of the river Drava as it exits the Alps. They are also widening the river bed and channelling it back into abandoned meanders, oxbow lakes and backwaters overhung with willows. The engineers calculate that the restored flood plain can now store up to 10 million cubic metres of flood waters and slow storm surges coming out of the Alps by more than an hour, protecting towns as far downstream as Slovenia and Croatia.

“Rivers have to be allowed to take more space. They have to be turned from flood-chutes into flood-foilers,” says Nienhuis. And the Dutch, for whom preventing floods is a matter of survival, have gone furthest. A nation built largely on drained marshes and seabed had the fright of its life in 1993 when the Rhine almost overwhelmed it. The same happened again in 1995, when a quarter of a million people were evacuated from the Netherlands. But a new breed of “soft engineers” wants our cities to become porous, and Berlin is their shining example. Since reunification, the city’s massive redevelopment has been governed by tough new rules to prevent its drains becoming overloaded after heavy rains. Harald Kraft, an architect working in the city, says: “We now see rainwater as a resource to be kept rather than got rid of at great cost.” A good illustration is the giant Potsdamer Platz, a huge new commercial redevelopment by Daimler Chrysler in the heart of the city.

Los Angeles has spent billions of dollars digging huge drains and concreting river beds to carry away the water from occasional intense storms. The latest plan is to spend a cool $280 million raising the concrete walls on the Los Angeles river by another 2 metres. Yet many communities still flood regularly. Meanwhile this desert city is shipping in water from hundreds of kilometres away in northern California and from the Colorado river in Arizona to fill its taps and swimming pools, and irrigate its green spaces. It all sounds like bad planning. “In LA we receive half the water we need in rainfall, and we throw it away. Then we spend hundreds of millions to import water,” says Andy Lipkis, an LA environmentalist, along with citizen groups like Friends of the Los Angeles River and Unpaved LA, want to beat the urban flood hazard and fill the taps by holding onto the city’s flood water. And it’s not just a pipe dream. The authorities this year launched a $100 million scheme to road-test the porous city in one flood-hit community in Sun Valley. The plan is to catch the rain that falls on thousands of driveways, parking lots and rooftops in the valley. Trees will soak up water from parking lots. Homes and public buildings will capture roof water to irrigate gardens and parks. And road drains will empty into old gravel pits and other leaky places that should recharge the city’s underground water reserves. Result: less flooding and more water for the city. Plan B says every city should be porous, every river should have room to flood naturally and every coastline should be left to build its own . It sounds expensive and utopian, until you realise how much we spend trying to drain cities and protect our watery margins -and how bad we are at it.

Source: Nature


Tránh lũ lụt

Các cơn lũ lụt vào mùa đông năm ngoái trên các con sông ở Trung Âu là một trong những thảm họa tồi tệ nhất kể từ thời Trung Cổ, và khi các cơn bão mùa đông quay trở lại, bóng ma của các cơn lũ lụt cũng đang trở lại. Chỉ một vài tuần trước, con sông Rhine ở đông nam nước Pháp đã tràn bờ, khiến cho 15,000 người phải rời khỏi nhà của mình, và điều tồi tệ hơn là có thể xảy ra. Thông thường, các kỹ sư thủy lợi tiến hành kế hoạch A: tháo nước nhanh, dẫn nước từ đất liền ra biển nhờ vào các con sông có bờ kè cao đã được thiết kế lại như là một mương xả hiệu suất cao. Tuy nhiên, dù các con mương lớn được đào, các con sông được cải tạo trở nên rộng và thẳng, và thậm chí xây dựng các bờ sông cao, lũ lụt vẫn quay trở lại như để chế nhạo họ, từ sông Mississippi cho tới sông Danube. Thật buồn khi lũ lụt đến thì chúng có vẻ như tệ hơn bao giờ hết. Chẳng có gì lạ khi các kĩ sư chuyển sang kế hoạch B: triệt tiêu sức mạnh hủy diệt của nước bằng cách phân tán chúng vào các cánh đồng, các hồ nước bị lãng quên, các vùng đồng bằng ngập lũ và các tầng nước ngầm.

Trong quá khứ khi mà các con sông chảy quanh co hơn để đi ra biển, nước lũ mất dần sức mạnh và thể tích khi uốn lượn qua các đồng bằng ngập lũ và chảy chậm rãi qua các vùng đất ngập nước và các vùng đồng bằng nằm sâu trong đất liền. Tuy nhiên, ngày nay, nước lũ có xu hướng chảy ra biển mà không có bất kì cản trở nào. Và điều đó có nghĩa rằng khi có mưa ở các vùng đất cao, toàn bộ nước sẽ chảy xuống dưới. Tồi tệ hơn, khi mà chúng ta đóng cửa nhiều hơn các đồng bằng ngập lũ, lưu lượng của các con sông ở vùng hạ lưu xa hơn sẽ dữ dội và không thể kiểm soát được. Chất lượng của đập ngăn nước được đánh giá thông qua điểm yếu nhất vì nước lũ sẽ chính xác đánh vào vị trí đó. Bằng cách cố gắng biến thủy văn phức tạp của sông thành cơ chế đơn giản như một cái ống nước, các kĩ sư thường gây ra nguy hiểm tại nơi mà họ đã hứa hẹn về an toàn, và làm gia tăng thêm lũ lụt - điều mà họ muốn kết thúc. Nhắc đến con sông Rhine, con sông được thiết kế lại công phu nhất châu Âu. Trong hai thế kỉ, các kĩ sư người Đức đã loại bỏ các vùng vước đọng và tách con sông này ra khỏi các đồng bằng ngập lũ của nó.

Ngày nay, con sông đã mất đi 7% chiều dài ban đầu và chảy nhanh hơn khoảng 1 phần 3 so với vận tốc ban đầu. Khi có mưa lớn ở dãy Alps, lưu lượng nước cực đại từ các nhánh sông phụ riêng biệt hợp lại với con sông chính. Và với bốn phần năm của đồng bằng ngập lũ thấp hơn của sông Rhine bị ngăn không cho nước vào, nước thậm chí còn dâng cao hơn. Kết quả là lũ lụt xảy ra thường xuyên hơn và gây ra các thiệt hại tồi tệ hơn cho nhà cửa, văn phòng và các con đường nằm ở khu đồng bằng ngập lũ. Điều tương tự cũng xảy ra ở Mĩ tại con sông Mississipi hung vĩ – con sông đưa nước từ lưu vực sông lớn thứ hai thế giới vào vịnh Mexico.

Liên minh Châu Âu đang cố gắng để cải thiện việc dự báo mưa và mô phỏng chính xác hơn cách thức các cơn mưa lớn làm tràn các con sông. Điều đó có thể giúp các thành phố chuẩn bị các công tác ứng phó, nhưng sẽ không làm chấm dứt các cơn lũ lụt. Để làm được điều này, theo như các nhà thủy văn học, chúng ta cần phải có một cách tiếp cận mới để thiết kế lại không chỉ các con sông mà là toàn khu vực. Nạn lụt năm 2000 đã tiêu tốn của chính phủ Anh 1 tỉ đô la. Kề từ đó, cơ quan Môi trường Anh hàng năm đã được cấp thêm 150 triệu bảng Anh để đối phó với tình trạng lũ lụt. Cơ quan này nhận định: “ Trọng tâm bây giờ là đối phó với sức mạnh của thiên nhiên. Các con đường bê tông cao ngất đang biến mất, và các vùng đất ngập nước mới đang dần hiện hữu”. Để giúp cho việc giữ các vùng đất thấp hơn của London được khô ráo, cơ quan này lên kế hoạch phá vỡ bờ sông Theme ở thượng nguồn và làm ngập lại 10 km vuông của vùng đồng bằng ngập lũ lâu đời ở Otmoor, ngoại ô Oxford. Vùng gần London hơn, 100 triệu bảng Anh đã được chi để tạo ra vùng đất ngập nước mới và một kênh xả lụt trải dài 16km qua đồng bằng ngập lũ để bảo vệ thị trấn Maidenhead, cũng như các sân chơi lâu đời của Đại học Eton. Và vùng gần bờ biển phía nam, cơ quan này đang tiến hành đào bới các kênh để nối lại  các chỗ sông uốn khúc cũ của sông Cuckmere ở Bắc Sussex, nơi mà đã bị chia cắt bởi bờ đất do các con lũ cách đây 150 năm tạo nên.

Điều tương tự cũng đang được tiến hành tuy nhiên với quy mô lớn hơn rất nhiều ở Áo, là một trong những công trình phục hồi lại các con sông quy mô nhất cho đến nay. Các kĩ sư đang thiết kế lại các đồng bằng ngập lũ dọc theo chiều dài 60km của con sông Drava đến khi nó ra khỏi dãy Alps. Họ cũng đang mở rộng lòng sông và kết nối nó lại với các khúc sông khúc khủy đã bị lãng quên, các hồ hình vòng khuyên và các vùng vước đọng với các cây liễu nhô ra bên bờ. Các kĩ sư tính toán rằng đồng bằng ngập lũ dùng để trữ nước có thể tích trữ được tới 10 triệu mét khối nước lũ và làm chậm sự mạnh lên của các cơn bão khi chúng ra khỏi dãy Alps hơn một tiếng, bảo vệ được ngay cả các thị trấn xa xôi ở hạ du như Slovenia và Croatia.

Các con sông cần được có thêm nhiều không gian. Chúng cần được chuyển từ dạng lũ máng sang dạng lũ tràn,” theo Nienhuis. Đối với người Hà Lan khi mà ngăn chặn lũ là một vấn đề sống còn, họ đã tiến xa nhất trong công cuộc này. Một quốc gia được xây dựng phần lớn trên các đầm lầy và đáy biển khô cạn đã phải đối mặt với nỗi hoảng sợ về sự sống còn vào năm 1993 khi mà con sông Rhine hầu như đã làm ngập quốc gia này. Điều tương tự lặp lại vào năm 1995 khi mà một phần tư triệu người đã được đưa đi sơ tán khỏi Hà Lan. Tuy nhiên một thế hệ  mới của “các kĩ sư mềm” muốn thành phố của chúng ta trở nên giống như tổ ong và Berlin là một thành tựu xuất sắc của họ. Từ sau khi thống nhất, sự tái phát triển trên diện rộng bị chi phối bởi các điều luật mới cứng rắn để ngăn chặn các mương dẫn nước bị quá tải sau các cơn mưa lớn. Harald Kraft, một kiến trúc sư làm việc trong thành phố nói rằng; “Chúng ta bây giờ nhận ra rằng nước mưa là một nguồn tài nguyên cần được lưu giữ hơn là thải bỏ với một chi phí cao.” Một minh họa tốt là quảng trường Potsdamer Platz rộng lớn, một sự quy hoạch thương mại mới trên diện rộng bởi Daimler Chrysler ở trung tâm thành phố.

Los Angeles đã dành hàng tỉ đô la để đào các con mương lớn và tráng bê tông lòng sông để thoát nước từ các cơn bão mạnh không thường xuyên xảy ra. Kế hoạch mới nhất là dành 280 triệu đô la để tăng thêm bề dày của tường bê tông ở sông Los Angeles thêm 2 mét nữa. Đến bây giờ, nhiều khu vực dân cư vẫn thường xuyên chịu cảnh lũ lụt. Trong khi đó thành phố sa mạc này vẫn đang chuyển nước từ cách đó vài trăm km từ bắc California và từ sông Colorado ở Arizona để đổ đầy các vòi nước và bể bơi, và tưới nước cho các vùng trồng cây xanh của thành phố. Nghe vẻ như đó là một kế hoạch tồi. “Ở LA chúng tôi nhận một nửa số nước chúng tôi cần từ các cơn mưa, và chúng tôi bỏ chúng đi. Sau đó chúng tôi lại dành hàng triệu đô để nhập nước về,” theo nhà môi trường Andy Lipkis, cùng với nhóm công dân Bạn của sông Los Angeles và LA Không Lát Đá, họ muốn đẩy lùi nguy cơ lũ lụt ở khu vực thành thị và đổ đầy các vòi nước bằng cách tận dụng nguồn nước lũ của thành phố. Và đó không hề là một kế hoạch viển vông. Các nhà chức trách trong năm nay đã triển khai một kế hoạch trị giá 100 triệu đô la để kiểm tra khả năng có thể lái xe an toàn trên các con đường tại thành phố tổ ong ở khu vực bị lũ lụt ở Thung lũng Mặt trời. Kế hoạch là thu lại nước mưa ở các lối đi, bãi đỗ xe và các mái nhà trong thung lũng. Cây cối được tưới đẫm nước lấy từ các bãi đỗ xe. Các ngôi nhà và các tòa nhà sẽ giữ lại nước từ mái và dùng để tưới cho các khu vườn cũng như các công viên. Và nước ở các con mương sẽ được dẫn đến các hố đã được rải sỏi và các khu vực có lỗ thoát khác như là một nguồn dự trữ nước ngầm cho thành phố. Kết quả: ngập lụt ít hơn và có nhiều nước sinh hoạt hơn cho thành phố. Kế hoạch B chỉ ra rằng tất cả các thành phố nên có các khoảng rỗng, tất cả các con sông nên có không gian để ngập nước một cách tự nhiên và tất cả các bờ biển cần được để tự bồi bắp. Nghe có vẻ tốn kém và không tưởng, cho đến khi bạn nhận ra rằng chúng ta đã dành nhiêu tiền như thế nào để dẫn nước ra khỏi thành phố và bảo vệ các nguồn nước của chúng ta – và mức độ tồi tệ mà chúng ta đang phải đối mặt.


Dịch bởi: Nguyễn Thị Mai Hồng

bài viết đặc sắc trong tháng 08/2020

Tại sao thầy Ce Phan lại tạo kênh Youtube bằng tiếng Anh?

Thầy Ce Phan được biết đến như là một giáo viên dạy tiếng Anh tại thành phố Hồ Chí Minh trước khi chuyển đến sống tại Nhật Bản vào năm 2018.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục