C.E.P - Nghiên cứu gần đây về sự hài hước

Tin song ngữ

  1. Tin tức song ngữ Anh-Việt
  2. Khoa học - Công nghệ
  3. Khoa học - Nghiên cứu
  4. Nghiên cứu gần đây về sự hài hước

Nghiên cứu gần đây về sự hài hước

17/07/2018
Mức trung cấp

Recent research on humour

The joke comes over the headphones: 'Which side of a dog has the most hair?' - 'The left.'

No, not funny. Try again. Which side of a dog has the most hair? The outside.' Hah! The punchline is silly yet fitting, tempting a smile, even a laugh. Laughter has always struck people as deeply mysterious, perhaps pointless. The writer Arthur Koestler dubbed it the luxury reflex: ‘unique in that it serves no apparent biological purpose'.

Theories about humour have an ancient pedigree. Plato expressed the idea that humour is simply a delighted feeling of superiority over others. Kant and Freud felt that joke-telling relies on building up a psychic tension which is safely punctured by the ludicrousness of the punchline. But most modern humour theorists have settled on some version of Aristotle's belief that jokes are based on a reaction to or resolution of incongruity, when the punchline is either a nonsense or, though appearing silly, has a clever second meaning.

Graeme Ritchie, a computational linguist in Edinburgh, studies the linguistic structure of jokes in order to understand not only humour but language understanding and reasoning in machines. He says that while there is no single format for jokes, many revolve around a sudden and surprising conceptual shift. A comedian will present a situation followed by an unexpected interpretation that is also apt

So even if a punchline sounds silly, the listener can see there is a clever semantic fit and that sudden mental 'Aha!' is the buzz that makes us laugh. Viewed from this angle, humour is just a form of creative insight, a sudden leap to a new perspective.

(Download: IELTS Reading Practice Test on App Store)

However, there is another type of laughter, the laughter of social appeasement and it is important to understand this too. Play is a crucial part of development in most young mammals. Rats produce ultrasonic squeaks to prevent their scuffles turning nasty. Chimpanzees have a 'play-face' - a gaping expression accompanied by a panting 'ah, ah' noise. In humans, these signals have mutated into smiles and laughs. Researchers believe social situations, rather than cognitive events such as jokes, trigger these instinctual markers of play or appeasement. People laugh on fairground rides or when tickled to flag a play situation, whether they feel amused or not.

Both social and cognitive types of laughter tap into the same expressive machinery in our brains, the emotion and motor circuits that produce smiles and excited vocalisations. However, if cognitive laughter is the product of more general thought processes, it should result from more expansive brain activity.  

Psychologist Vinod Goel investigated humour using the new technique of 'single event' functional magnetic resonance imaging (fMRI). An MRI scanner uses magnetic fields and radio waves to track the changes in oxygenated blood that accompany mental activity.

Until recently, MRI scanners needed several minutes of activity and so could not be used to track rapid thought processes such as comprehending a joke. New developments now allow half-second 'snapshots' of all sorts of reasoning and problem-solving activities.

Although Goel felt being inside a brain scanner was hardly the ideal place for appreciating a joke, he found evidence that understanding a joke involves a widespread mental shift. His scans showed that at the beginning of a joke the listener's prefrontal cortex lit up, particularly the right prefrontal believed to be critical for problem solving. But there was also activity in the temporal lobes at the side of the head (consistent with attempts to rouse stored knowledge) and in many other brain areas. Then when the punchline arrived, a new area sprang to life - the orbital prefrontal cortex. This patch of brain tucked behind the orbits of the eyes is associated with evaluating information.

Making a rapid emotional assessment of the events of the moment is an extremely demanding job for the brain, animal or human. Energy and arousal levels may need to be retuned in the blink of an eye. These abrupt changes will produce either positive or negative feelings. The orbital cortex, the region that becomes active in Goel's experiment, seems the best candidate for the site that feeds such feelings into higher-level thought processes, with its close connections to the brain's sub-cortical arousal apparatus and centres of metabolic control.

All warm-blooded animals make constant tiny adjustments in arousal in response to external events, but humans, who have developed a much more complicated internal life as a result of language, respond emotionally not only to their surroundings, but to their own thoughts. Whenever a sought-for answer snaps into place, there is a shudder of pleased recognition. Creative discovery being pleasurable, humans have learned to find ways of milking this natural response. The fact that jokes tap into our general evaluative machinery explains why the line between funny and disgusting, or funny and frightening, can be so fine. Whether a joke gives pleasure or pain depends on a person's outlook.

Humour may be a luxury, but the mechanism behind it is no evolutionary accident. As Peter Derks, a psychologist at William and Mary College in Virginia, says: 'I like to think of humour as the distorted mirror of the mind. It's creative, perceptual, analytical and lingual.

If we can figure out how the mind processes humour, then we'll have a pretty good handle on how it works in general.'

Source: Cambridge IELTS 05

 

Nghiên cứu gần đây về sự hài hước

Lời nói đùa được nói qua tai nghe: 'Bên nào của con chó có nhiều lông nhất?' -  'Bên trái.' 

Không, không buồn cười. Thử lại xem. Bên nào của một con chó có nhiều lông nhất? Bên ngoài.' Hah! Câu chuyện đùa này thật ngớ ngẩn nhưng lại phù hợp, gợi một nụ cười, thậm chí là một tiếng cười. Tiếng cười luôn luôn đi vào mọi người như là điều hết sức bí ẩn, có thể là vô nghĩa. Nhà văn Arthur Koestler đặt tên cho nó là phản xạ xa xỉ: "độc nhất ở chỗ nó không phục vụ mục đích sinh học rõ ràng nào".

Các lý thuyết về hài hước có gốc cổ xưa. Plato bày tỏ ý nghĩ rằng sự hài hước đơn giản là một cảm giác vui mừng về sự vượt trội hơn so với những người khác. Kant và Freud cảm thấy rằng câu chuyện đùa dựa trên việc xây dựng sự căng thẳng tinh thần, nó bị chọc thủng do tính chất buồn cười của câu chuyện. Nhưng hầu hết các nhà lý luận hài hước hiện đại đã xác lập dựa trên một số lối giải thích theo lòng tin của Aristotle đó là những câu chuyện cười dựa trên phản ứng hoặc giải quyết sự vô lý, khi điểm nút của câu chuyện vừa vô nghĩa vừa xuất hiện một cách ngớ ngẩn,dù vậy, nó có ý nghĩa hàm khác sau đó.

Graeme Ritchie, một nhà ngôn ngữ học sử dụng máy điện toán ở Edinburgh, nghiên cứu cấu trúc ngôn ngữ của những câu chuyện cười để hiểu không chỉ về sự hài hước mà còn là sự hiểu biết ngôn ngữ và lý luận bằng máy móc. Ông nói rằng trong khi không có một dạng thức nào cho câu chuyện cười, thì nhiều câu chuyện cười lại xoay quanh một sự thay đổi khái niệm một cách đột ngột và đáng ngạc nhiên. Một diễn viên hài sẽ đưa ra một tình huống, sau đó diễn xuất gây bất ngờ thì đó cũng là điều thích hợp.

Vì vậy, ngay cả khi một điểm nút câu chuyện nghe có vẻ ngớ ngẩn, người nghe vẫn có thể thấy có một sự phù hợp về ngữ nghĩa tài tình và reo lên 'Aha!' một cách bất ngờ từ não bộ, điều đó khiến chúng ta cười. Nhìn từ góc độ này, sự hài hước chỉ là một hình thức của sự hiểu biết sáng tạo, một bước nhảy đột ngột đến một góc nhìn mới.

 

(Download: IELTS Reading Practice Test on App Store)

Tuy nhiên, có một loại tiếng cười khác, tiếng cười của sự nhân nhượng mang tính xã hội và cũng cần hiểu điều này. Sự đùa giỡn là một phần quan trọng của sự phát triển ở hầu hết các động vật có vú còn nhỏ. Chuột tạo ra tiếng chít chít siêu âm để ngăn chặn những cuộc tranh giành theo hướng khó chịu. Tinh tinh có một 'khuôn mặt cười ' - một biểu cảm há hốc mồm kèm theo tiếng thở hỗn hễn 'ah, ah'. Ở người, những tín hiệu này đã biến thành những nụ cười và tiếng cười. Các nhà nghiên cứu tin rằng các tình huống xã hội, chứ không phải là các sự việc liên quan nhận thức như trò đùa, kích hoạt các dấu hiệu theo bản năng của trò đùa hoặc sự nhân nhượng. Mọi người thường cười khi cưỡi đu quay hoặc khi bị cù lét để đánh dấu một tình huống đang chơi đùa, cho thấy họ có đang thích thú hay không.

Cả hai loại tiếng cười mang tính xã hội và nhận thức đều đề cập đến cùng một cơ quan biểu cảm trong bộ não của chúng ta, các mạch cảm xúc và dây thần kinh vận động tạo ra nụ cười và những âm thanh kích thích. Tuy nhiên, nếu tiếng cười mang tính nhận thức là sản phẩm của quá trình suy nghĩ tổng quát hơn, nó sẽ là kết quả từ hoạt động của não bộ có xu hướng phát triển hơn.

Nhà tâm lý học Vinod Goel đã nghiên cứu sự hài hước bằng cách sử dụng kỹ thuật mới của sự chụp cộng hưởng từ chức năng 'single event' (fMRI). Máy quét MRI sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để theo dõi những thay đổi lượng oxy trong máu khi đi kèm với hoạt động tinh thần.

Cho đến gần đây, các máy quét MRI cần vài phút mới có thể hoạt động và do đó không thể được sử dụng để theo dõi quá trình tư duy nhanh chóng như việc lĩnh hội một câu chuyện đùa. Những phát triển mới hiện cho phép 'ảnh chụp nhanh' chỉ trong nửa giây đối với tất cả các lý luận và các hoạt động xử lý vấn đề.

Mặc dù Goel cảm thấy bên trong một máy quét não hầu như không phải là nơi lý tưởng để đánh giá cao một chuyện đùa, ông đã tìm thấy bằng chứng cho thấy sự thấu hiểu một chuyện đùa liên quan đến một sự thay đổi tinh thần liên tục. Những lần quét qua cho thấy khi bắt đầu một chuyện đùa, vỏ não trước trán của người nghe sáng lên, đặc biệt là phần phán bên phải được cho là quan trọng để xử lý vấn đề. Nhưng cũng có hoạt động trong thùy thái dương ở bên đầu (phù hợp với những nỗ lực để kích thích kiến ​​thức được lưu trữ) và ở nhiều vùng não khác. Sau đó, khi điểm nút câu chuyện xuất hiện, một khu vực mới bắt đầu hoạt động - đó là phần vỏ não ở trán trước gần hốc mắt. Phần não này nằm sau các hốc mắt và có chức năng đánh giá thông tin.

Việc đưa ra các đánh giá về mặt cảm tính nahnh chóng đối với những sự kiện diễn ra trong chốc lát chính là một công việc cực kỳ đòi hỏi của bộ não, dù là ở động vật hay ở con người. Năng lượng và mức độ kích thích có thể cần phải được điều chỉnh chỉ trong chớp mắt. Những thay đổi đột ngột này sẽ tạo ra những cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực. Vùng vỏ não ở hốc mắt là vùng bắt đầu hoạt động trong thí nghiệm của Goel, dường như đó là ứng cử viên tốt nhất cho vị trí mà cung cấp các quá trình chuyển những cảm xúc như vậy thành những tư duy bậc cao, bộ phận này còn liên kết chặt chẽ với các bộ máy kích thích dưới vỏ não và các trung tâm kiểm soát quá trình chuyển hóa.

Tất cả các loài động vật có máu nóng đều tự điều chỉnh chút ít thường xuyên đối với các kích thích nhằm đáp ứng các sự việc bên ngoài, nhưng đối với con người đã có một đời sống tinh thần phức tạp hơn nhiều được xem là do bởi ngôn ngữ, nên chúng ta có những phản ứng về mặt tinh thần không chỉ đối với hoàn cảnh xung quanh, mà còn đối với với chính suy nghĩ của bản thân mình. Bất cứ khi nào câu trả lời mà chúng ta đang tìm kiếm bỗng dưng xuất hiện, thì sẽ có một trạng thái được thừa nhận một cách thỏa mãn. Phát hiện ra sự sáng tạo có thể mang lại niềm vui thích, con người đã học cách lợi dụng phản ứng tự nhiên này. Thực tế là các câu chuyện đùa đề cấp đến bộ phận đánh giá tổng quát trong não bộ của chúng ta đã giải thích tại sao ranh giới giữa buồn cười và kinh tởm, giữa buồn cười và khủng khiếp lại có thể rõ ràng như thế. Phải chăng một câu chuyện đùa tạo ra niềm vui hay đau khổ phụ thuộc vào cách nhìn của một người.

Sự hài hước có thể xa xỉ, nhưng cơ chế đằng sau nó không phải là một quá trình tiến hóa ngẫu nhiên. Peter Derks, một nhà tâm lý học tại trường cao đẳng William và Mary ở Virginia, cho rằng: "Tôi thích nghĩ đến sự hài hước như là tấm gương bị bóp méo của trí óc. Nó đầy sáng tạo, thuộc về cảm giác, liên quan đến phân tích và ngôn ngữ.

Nếu chúng ta có thể hiểu được não bộ xử lý sự hài hước như thế nào, thì chúng ta sẽ có một phương pháp giải quyết tốt đối với cách nó hoạt động nói chung.

 

Dịch bởi: thuyloan95

bài viết đặc sắc trong tháng 08/2018

Khai giảng lớp học luyện thi IELTS cấp tốc học Full Time | Download Lộ trình học Miễn Phí

Lớp học luyện thi đầy đủ 4 kỹ năng Nghe-Nói-Đọc-Viết để chuẩn bị cho kỳ thi IELTS vào khoảng tháng 8 và tháng 11 sẽ được khai giảng ngay trong tháng 5 năm 2018 với sự dẫn dắt trực tiếp…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục