Bài viết liên quan:

Hai cấu trúc ngữ pháp được sử dụng trong kỳ bầu cử tổng thống của nước Mỹ

Hôm trước Ce Phan đã giới thiệu tới các bạn về những đặc điểm hay trong cách dùng ngôn ngữ thường ngày của người Mỹ và tầm ảnh hưởng của Donald Trump và Hillary Clinton ngay cả khi họ chưa là ứng cử viên tranh cử tổng thống. Bài viết này sẽ bàn về khía cạnh ngữ pháp được dùng trong các bài nói chuyện của họ và giúp bạn học tiếng Anh phần nào hiểu hơn về những điều hay trong ngôn ngữ đặc trưng kiểu Mỹ.

Những ứng cử viên tổng thống thường sử dụng nhiều cú pháp khi họ tranh cử. Lý do họ sử dụng những cấu trúc như vậy là để có được hiệu ứng hùng biện (rhetorical effect). Hay nói cách khác, cách dùng từ của họ để thu hút sự chú ý vào những ý tưởng quan trọng và giúp cho vấn đề mà họ nêu ra được rõ ràng hơn. Với sự rõ ràng trong cách dùng từ, các ứng cử viên hy vọng rằng sẽ ảnh hưởng tới những người bầu cử cho họ.

Hai cấu trúc ngữ pháp rất phổ biến được sử dụng trong kỳ bầu cử này là 'sự dang dở có chủ đích' (deliberate fragment) và những câu nói liên kết (coherent sentences)

1. Hãy bàn về loại câu nói 'dang dở có chủ đích' (deliberate fragment)

Trong tiếng Anh, như chúng ta biết, một câu hoàn thiện là câu có chủ ngữ và vị ngữ. Vị ngữ là điều gì đó thể hiện được điều muốn nói từ chủ ngữ. Hãy xem xét câu: "I am going to the store." Chủ ngữ là 'I' và vị ngữ là "am going to the store.". Nếu chúng ta chỉ nói "am going to the store” thì đó là một dạng câu dang dở.

Khi một người nói tiếng Anh sử dụng thủ pháp 'câu dang dở có chủ đích', họ thường hình thành các câu nói với danh từ hoặc cụm động từ với hàm ý như một câu nói. Và như thế, câu nói sẽ thiếu đi chủ ngữ hoặc vị ngữ. Như vậy, một câu dang dở có thể sẽ là "Going to the store". Và trong câu này thì người nói và lược bỏ đi phần chủ ngữ.

Trong các tình huống sử dụng ngôn ngữ thông thường, chúng ta sẽ không hình thành các câu nói với cấu trúc như vậy, đặc biệt là trong môi trường sư phạm. Tuy nhiên, đối với những diễn giả có lối dùng chữ điệu nghệ và theo những tính toán thông minh thì cách nói như vậy lại mang lại hiệu quả lớn cho bài nói chuyện.

Trong những bài phát biểu chính thức của cả hai ứng cử viên tổng thống là Trump và Clinton đều sử dụng những câu nói hoàn thiện và kế tiếp đó là những câu nói dang dở để nhấn mạnh và bình dân hóa ý tưởng của họ. Hãy xem những ví dụ bên dưới:

"Once again, France is the victim of brutal Islamic terrorism. Men, women and children viciously mowed down. Lives ruined. Families ripped apart. A nation in mourning."

"Our military is a national treasure. We entrust our commander-in-chief to make the hardest decisions our nation faces. Decisions about war and peace. Life and death."

Bạn có thể nhận thấy Trump và Clinton đều sử dụng những cấu trúc câu hoàn thiện như: "Once again, France is the victim of brutal Islamic terrorism" hoặc "We entrust our commander-in-chief to make the hardest decisions our nation faces." Cả hai câu này đều bao gồm đầy đủ các thành phần chủ ngữ và vị ngữ.Tuy nhiên, sau đó họ ngay lập tức sử dụng những cấu trúc câu dang dở như là một 'hiệu ứng hùng biện' (rhetorical effect)

Hãy xem câu nói theo kiểu dang dở của Trump. Trước hết ông nói: "Once again, France is the victim of brutal Islamic terrorism. Men, women and children viciously mowed down. Lives ruined. Families ripped apart. A nation in mourning." Ở phần tiếp đó, ông chỉ nói:"A nation in mourning." - một câu nói thiếu đi động từ và chỉ có một cụm danh từ. Và đây là một cấu trúc câu bất thường trong tiếng Anh.

Dạng câu dang dở như: "A nation in mourning" được ám chỉ tới hậu quả của những vụ tấn công khủng bố. Nó thiểu hiện được hiệu ứng về tình trạng bạo lực, và ông Trump có ý muốn nhận mạnh là: thế giới này là một nơi không an toàn bởi vì những vụ khủng bố gần đây đã cho thấy điều đó.

Ngoài ra ông còn sử dụng nhiều những cấu trúc câu tương tự như vậy, chẳng hạn như câu: "Men, women and children viciously mowed down. Lives ruined. Families ripped apart". Ông Trump đã sử dụng lối nói song hành và cấu trúc câu bị động. Với lối nói song hành, người dùng tới nó khi nói ra những điều tương tự nhau; và với câu bị động thì động từ tương phản với chủ ngữ để nhấn mạnh chính đó là nơi bị tác động chứ không phải đối tượng nào khác.

Nói thêm nữa là, cấu trúc bị động như trên không đưa ra thông tin rằng ai phải chịu trách nhiệm cho những vụ việc như vậy, mà thay vào đó, tác giả dùng kiểu câu dang dở để nhấn mạng về tầm ảnh hưởng của những hành động bạo lực như vậy. Kiểu câu như vậy tạo cho người nghe một xúc cảm nhất định.

Còn với bà Clinton, thì bà đã sử dụng cấu trúc câu như trên như thế nào? Các bạn thử xem xét câu sau: "Our military is a national treasure. We entrust our commander-in-chief to make the hardest decisions our nation faces. Decisions about war and peace. Life and death." Bà Clinton cũng đã dùng loại câu dang dở ngay sau kiểu câu hoàn thiện, bà đã dùng câu: "Decisions about war and peace."

Đó là cách dùng câu khuyến đi động từ. Nếu muốn có một câu hoàn thiện, bà có thể nói: "The commander-in chief makes decisions about war and peace." hoặc "The commander-in-chief decides when we go to war and when we remain peaceful." Cả hai câu gợi ý trên đều có ý nghĩa tương tự nhau nhưng lại dài hơn câu gốc của bà Clinton và không mang ý nghĩa trực tiếp bằng câu của bà.

Khi sử dụng câu: "Decisions about war and peace. Life and Death,", bà Clinton muốn hướng sự chú ý tới tầm quan trọng của những sự lựa chọn vị tổng thống của tương lai. Bà Clinton tiếp tục nói nhiều câu tiếp theo để người nghe không bị lạc ra khỏi câu chuyện của bà. Đương nhiên, bà đã sử dụng những câu dang dở xen lẫn vào để duy trì hứng thú cho người nghe và làm nổi bậc ý tưởng của bà.

Như vậy chúng ta có nên dùng các câu nói dang dở không?

Không chỉ trong chính trị mà loại câu nói này còn được sử dụng trong các bài hát, thơ ca, sách, báo và cả những câu nói thường ngày. Tuy nhiên, nhìn chung thì loại câu này không thường xuyên xuất hiện trong đời sống, trừ khi bạn muốn sử dụng chúng khi bạn thực sự hiểu người nghe đang nghĩ gì và mong muốn điều gì.

Thay vào đó, bạn nên biết cách sử dụng những câu nói liên kết (coherent sentences) để có câu cú có đầy đủ chủ ngữ và vị ngữ. Hãy nhớ lấy điều này: dạng câu dang dở giống như "gia vị" (spices), bạn chỉ nên dùng đôi khi bạn chắc chắn rằng nó thực sự mang lại hiệu quả, nhưng ngược lại với cách sử dụng không đúng đắn và tần suất dùng quá nhiều thì người nghe giống như nếm phải món mì cay cấp độ 7 và không còn thấy món mì đó ngon lành gì nữa.

Khi các chính trị gia sử dụng loại câu này trong bài nói chuyện của họ, thì trước đó họ đã có nói đến những điều khác nhau như: niềm tin, dẫn chứng lịch sử, ý tưởng, vấn đề .... Và sau đó họ khéo léo xen vào ở những đoạn cao trào hoặc cô động nhất để người nghe cảm thấy ấn tượng nhất trong thông điệp mà họ muốn nói tới.

2. Học chính cách nói các câu liên kết (coherent sentences) từ Trump và Clinton

Như đã nói ở trên, một chính trị gia khi diễn thuyết, một mặt họ muốn có những thông tin đầy đủ để người nghe trực tiếp cảm thấy dễ hiểu, nhưng với một số lượng lớn người nghe toàn cầu thì cách dùng câu chữ sáng nghĩa và hạn chế bớt những thông tin sẽ làm bài nói chuyện gọn gàng và cô đọng hơn. Một cách mà họ thường áp dụng là những câu nói liên kết (coherent sentences)

Như vậy 'sự liên kết' (cohension) là gì? - Đó giống như sợ dây cột những ý tưởng lại với nhau để câu nói hợp lý hơn, logic hơn. Theo đó, câu nói có liên kết sẽ mang ý nghĩa rõ ràng hơn.

Hãy xem xét câu ví dụ sau đây: "I go to work early every day. Classic films are my favorite. English is a fun, if difficult, language to learn." - đây là một câu nói chưa gắn kết. (Dịch nghĩa: Tôi đi làm sớm mỗi ngày. Phim cổ điển là phim tôi yêu thích. Tiếng Anh là một ngôn ngữ thú vị, khó để học)

Nếu như dùng những câu như trên, các chính trị gia sẽ làm cho người đọc mất sự tập trung vào câu chuyện, và chắc chắn họ sẽ bị mất điểm. Như vậy họ đã nói như thế nào?

Hãy đọc câu nói mà Trump đã nói khi tranh cử trong đảng Cộng hòa như sau: "Then there’s my mother, Mary. She was strong, but also warm and fair-minded. She was a truly great mother. She was also one of the most honest and charitablepeople that I have ever known, and a great, great judge of character. " . Còn bà Clinton thì nói: "My mother, Dorothy, was abandoned by her parents as a young girl. She ended up on her own at 14, working as a house maid. She was saved by the kindness of others."

Cả hai ứng cử viên đều đã sử dụng những từ vựng cần thiết để gắn kết những ý trong câu nói của họ. Trước hết hãy xem câu nói của ông Trump khi ông nói về người mẹ của mình khi ông đưa tên "Mary" và sau cùng và dùng đại từ "She" trong các câu tiếp theo.

Ông đã tuân thủ cú pháp nói câu chủ đề ở đầu đoạn và tiếp theo đó là những câu nói cụ thể hơn về vấn đề mình đang đề cập. Hãy xem cách các câu được liên kết với nhau trong hình minh họa bên dưới.

Khi đó, bà Clinton cũng sử dụng ý tưởng tương tự khi bà ấy nói: “My mother, Dorothy, was abandoned by her parents as a young girl. She ended up on her own at 14, working as a house maid. She was saved by the kindness of others.”

Hãy xem hình minh họa bên dưới và để ý tới câu cuối cùng của bà Clinton khi sử dụng câu nói ở dạng bị động. Và bà nhất mạnh một ý rất quan trọng đó là "The kindness of others saved my mother." (Lòng tốt của mọi người đã cứu giúp mẹ tôi), nhưng bà lại không nói như vậy mà nói với câu bị động để câu nói khách quan hơn và mang lại cho người nghe cảm xúc nhiều hơn. Nhưng trên hết, hãy xem cách bà dùng đại từ "she" để liên kết các câu nói.

Các bạn vừa học được hai điểm ngữ pháp từ chính những câu nói của Donald Trump và Hillary Clinton. Để có thể học tiếng Anh tốt hơn, Ce Phan khuyến khích bạn nên học tiếng Anh từ những câu chuyện thực tế như thế này. Hãy xem qua hệ thống học tiếng Anh Timeline Learning để có thể học được những chủ đề tiếng Anh mà bạn có thể sẽ không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác.

 

Biên soạn: cephan

Nguồn: VOA